Οι Δρόμοι του Μεταξιού

του Σωτήρη Καμενόπουλου

Νέος Δρόμος Μεταξιού: συμφέρει τελικά την Ελλάδα;

09 07 2018

Η γερμανική βιομηχανία διψά για πρώτες ύλες.

Διψά κυρίως για σπάνιες γαίες, η "αλυσίδα αξίας" των οποίων (value chain) ελέγχεται 100% από την Κίνα.

Από το 2010 η γερμανική βιομηχανία άρχισε να διαισθάνεται την πίεση των σπάνιων γαιών οπότε ξεκίνησαν οι πιέσεις προς την καγκελάριο για να αναλάβει δράση. Χωρίς σπάνιες γαίες η γερμανική βιομηχανία δεν θα επιβιώσει.

Σε παλαιότερο άρθρο εδώ είχε παρουσιασθεί ο γερμανικής έμπνευσης σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου.

Συνοπτικά: ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου εξυπηρετούσε τα γερμανικά επιχειρηματικά συμφέροντα καθώς μέσω αυτού θα τροφοδοτούνταν η διψασμένη για πρώτες ύλες πανίσχυρη γερμανική βιομηχανία. Γι'αυτόν ακριβώς το λόγο ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Deutsche Bank Dr. Georg von Siemens (της γνωστής εταιρείας) χρηματοδότησε το σιδηρόδρομο. "Ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν η μοναδική σημαντική γεωγραφική διαδρομή για να πετύχει η Γερμανία μία θέση στον ήλιο". Ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου δεν υπήρξε απόρροια κάποιου διπλωματικού-γεωπολιτικού σχεδίου, αλλά συνέβη το ακριβώς αντίθετο: η πανίσχυρη γερμανική βιομηχανία απαίτησε την κατασκευή του σιδηρόδρομου. Ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου ήλεγχε γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά ολόκληρη την περιοχή από τις Ινδίες μέχρι την Ευρώπη έως τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Μαζί με αυτές ήλεγχε και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές αυτών των περιοχών. Ακριβώς γι'αυτό το λόγο ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου υπήρξε η γεννεσιουργός αιτία του Α' Παγκόσμιου Πολέμου και όχι η δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάνδου όπως οι περισσότεροι νομίζουν. Επίσης, ο σιδηρόδρομοςΒαγδάτης - Βερολίνου υπήρξε μία από τις βασικές στρατηγικές αιτίες της Ελληνικής ήττας του 1897 αλλά και της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Σε εκείνο το άρθρο αναφέρθηκε επίσης ότι «...αντίστοιχο project με το σιδηρόδρομο Βαγδάτης-Βερολίνου σήμερα είναι ο «Δρόμος του Μεταξιού» (OneBelt, OneRoad) τον οποίο θέλει να κατασκευάσει η Κίνα...»

Η πιθανή αντιστοιχία των δύο μεγαλόπνοων σχεδίων έχει αναφερθεί ενδεικτικά εδώ, εδώ, εδώ, και εδώ.

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού εξυπηρετεί τη Γερμανία γιατί μέσω αυτού θα μπορεί να προμηθεύει με πρώτες ύλες τη διψασμένη βιομηχανία της και ταυτόχρονα, να εξάγει τα προϊόντα της στις ασιατικές χώρες.

Μη ξεχνάμε: ο όρος Δρόμος του Μεταξιού ("SilkRoad") είχε δημιουργηθεί από ένα Γερμανό γεωγράφο. Όπως και ο όρος "geopolitik" ήταν γερμανικό εφεύρημα.

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού εξυπηρετεί την Κίνα γιατί θα εξάγει με ευκολία τα προϊόντα της στις ευρωπαϊκές χώρες.

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού εξυπηρετεί αμφότερα τα πανίσχυρα οικονομικά συμφέροντα της Γερμανίας και της Κίνας.

Ωστόσο παραμένουν ορισμένα αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα:

Άραγε η Γερμανία παίζει αποκλειστικά δικό της παίγνιο τόσο στην ΕΕ όσο και στο ΝΑΤΟ; Μήπως η Γερμανία παίζει - όπως έπαιζε ανέκαθεν άλλωστε - αποκλειστικά και μόνο το παίγνιο των γερμανών βιομηχάνων; Ως εκ τούτου, μέχρι πού μπορεί να φτάνει η γερμανοκινεζική συνεργασία;

Άραγε ποιά κράτη - στη γεωγραφία του Νέου Δρόμου του Μεταξιού - θα παίξουν στη γεωπολιτική σκακιέρα τα πιόνια εξυπηρέτησης των κοινών γερμανοκινεζικών συμφερόντων;

Και η Ελλάδα τί ρόλο θα παίξει;

Θα ωφεληθεί η Ελλάδα ή μήπως υπάρχουν αθέατοι εθνικοί-γεωπολιτικοί κίνδυνοι-παγίδες τους οποίους αγνοούν οι Έλληνες πολιτικοί και επιχειρηματίες λειτουργώντας ως "χρήσιμοι ηλίθιοι" ή ως "σύγχρονοι Ζαχάρωφ"; Στο σημείο αυτό ας γίνει η υπενθύμιση της απαράδεκτης παγίδας που προσπάθησε να στήσει το Πεκίνο το 2016 στην Ελλάδα όταν η Κίνα φέρεται πως ζήτησε στήριξη από την Ελλάδα στο θέμα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για την κατάσταση στη νότια Σινική θάλασσα όπου τελικώς η Κίνα καταδικάσθηκε. Σε εκείνο το άρθρο είχε τεθεί ευθέως και ξεκάθαρο το ερώτημα προς την Ελληνική κυβέρνηση: "Θα γίνει αυτό αποδεκτό;" Αν όντως έγινε αυτό το γεγονός, αν όντως δηλαδή Κίνα είχε ζητήσει βοήθεια από την Ελλάδα, τότε αυτό σημαίνει πως η Κίνα ζήτησε από την Ελλάδα να στραφεί εναντίον των στρατηγικών Ελληνικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο: μετά από δύο χρόνια αποδεικνύεται τελικώς πως η Τουρκία συμπεριφέρεται στη Μεσόγειο όπως συμπεριφέρεται η Κίνα στη νότια Σινική θάλασσα. Αυτό έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό και αλλού.

Άραγε η Κίνα το 2016 είχε ζητήσει από την Ελλάδα να αυτοκτονήσει γεωπολιτικά ως αποτέλεσμα ανταλλαγμάτων για στήριξη της Κίνας σε κάποιους εντός Ελλάδος; Αναρωτιέται κανείς πώς θα ήταν σήμερα η γεωπολιτική κατάσταση στη Μεσόγειο των υδρογοναθράκων εάν η Ελλάδα έπεφτε στην παγίδα της Κίνας και αποφάσιζε να στηρίξει την Κίνα στο θέμα του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης; Θα σας διευκολύνω: η Ελλάδα σήμερα θα είχε υπογράψει την καταδίκη της στο θέμα της ΑΟΖ και της αξιοποίησης των υδρογοναθράκων της Μεσογείου με μόνη κερδισμένη τη νεο-οθωμανική Τουρκία. Οι υδρογονάνθρακες της Μεσογείου θα είχαν τελειώσει για την Ελλάδα.

Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα του νέου Δρόμου του Μεταξιού: ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου εξυπηρετούσε αποκλειστικώς τα συμφέροντα των γερμανών βιομηχάνων συμβάλλοντας ταυτόχρονα με γεωστρατηγικό τρόπο στην ελληνική ήττα του 1897 και στη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ο νέος Δρόμος του Μεταξιού - που τόσο πολύ προωθεί η γερμανοκρατούμενη Ευρωπαϊκή Επιτροπή - πώς θα επηρεάσει τα ελληνικά γεωστρατηγικά συμφέροντα; Μήπως η Ελλάδα βρεθεί εν μέσω των σκληρών γερμανοκινεζικών επιχειρηματικών συμφερόντων και θα είναι η μεγάλη χαμένη όπως το 1922;

ΥΓ. Επειδή αρκετοί ίσως ειρωνεύονται την επιμονή μου στο θέμα των σπάνιων γαιών και των στρατηγικών ορυκτών γενικότερα θα τους παραπέμψω σε ένα άρθρο που αφορά την πρόσφατη συνάντηση μεταξύ Τραμπ-Κιμ Γιονγ Ουν η οποία για αρκετούς ήταν μη-αναμενόμενη.

(Huffingtonpost.gr)

Για παραπομπές και φωτογραφίες εδώ.

https://energypress.gr/news/neos-dromos-metaxioy-symferei-telika-tin-ellada

• Η Μικρά Ασία, ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου και οι ομοιότητες με τον Α' παγκόσμιο πόλεμο.

Δρ. Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος (PhD., M.Eng., PE)

commons wikimedia Βρετανικά ατμόπλοια στον Τίγρη στην Βαγδάτη

Στις κρίσιμες στιγμές που διέρχεται η χώρα μας, στιγμές οι οποίες ίσως συμβαίνουν μία φορά στα 100 χρόνια, καλό είναι να θυμηθούμε ορισμένα γεγονότα. Γεγονότα τα οποία συνέβησαν πολύ παλιά, αλλά ίσως προσομοιάζουν με τις σύγχρονες συνθήκες.

Αφορμή για το παρόν άρθρο στάθηκε ένα ιστορικό βιβλίο το οποίο βρίσκεται φυλαγμένο στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια. Το βιβλίο έχει τίτλο «The War and the Baghdad Railway: the story of Asia Minor and its relation to the present conflict». Το βιβλίο δημοσιεύθηκε το 1917 από έναν γερμανοσπουδαγμένο αμερικανό καθηγητή του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια: τον Morris Jastrow. Όπως αντιλαμβανόμαστε το βιβλίο δημοσιεύθηκε εν μέσω του Α' παγκόσμιου πολέμου και γι'αυτό ο συγγραφέας του αναφέρεται στην «παρούσα σύγκρουση». Με λίγα λόγια για την εποχή του το βιβλίο του Jastrow ήταν απολύτως επίκαιρο. Το βιβλίο ακόμη και σήμερα θεωρείται ως ένα από τα πιο σημαντικά γραπτά κείμενα-ντοκουμέντα για την ιστορία του Α' παγκόσμιου πολέμου. Ακόμη και στις μέρες μας χρησιμοποιείται ως βιβλιογραφική αναφορά για την εκπόνηση masters (πχ. το 2013 στο πανεπιστήμιο του Austin του Texas).

Το βιβλίο αναφέρεται στο σιδηρόδρομο που συνέδεε τη Βαγδάτη με το Βερολίνο μέσω της Κωνσταντινούπολης και της Μικράς Ασίας. Ο σιδηρόδρομος ήταν Γερμανικής έμπνευσης καθώς με αυτόν τον τρόπο οι Γερμανοί θα αποκτούσαν πρόσβαση στις πλουτοπαραγωγικές πηγές της περιοχής από την Ινδία μέχρι το Βερολίνο.

ullstein bild Dtl. via Getty Images Οι εργασίες κατασκευής

Μη ξεχνάμε σε ποιά περίοδο οι Γερμανοί κατασκεύασαν το συγκεκριμένο σιδηρόδρομο: λίγο καιρό πριν οι Βρετανοί είχαν ανακαλύψει πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου στην τότε περιοχή της Μεσοποταμίας και ίδρυσαν την Anglo Persian Oil Company (μετέπειτα BP) με παρότρυνση-στήριξη του Ουίνστον Τσώρτσιλ ο οποίος ήταν ο τότε υπουργός ναυτικών του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Τσώρτσιλ ήθελε να αλλάξει την κίνηση των πλοίων του Ηνωμένου Βασιλείου από το κάρβουνο σε πετρέλαιο. Με αυτόν τον τρόπο το Ηνωμένο Βασίλειο θα κυριαρχούσε στις θάλασσες. Όπως γνωρίζουμε, όποιος κυριαρχεί στις θάλασσες, κυριαρχεί στον κόσμο («Μέγα τὸ τῆς θαλάσσης κράτος»). Ένα χρόνο πριν δημοσιευθεί το βιβλίο του Jastrow είχε πραγματοποιηθεί η μυστική συμφωνία Sykes-Picot για τον έλεγχο της ίδιας ακριβώς περιοχής και των πετρελαίων της. Υπουργός εξωτερικών την ίδια περίοδο ήταν ο Balfour, γνωστός μετέπειτα από τη Διακήρυξη Balfour με την οποία ιδρύθηκε το Κράτος του Ισραήλ την ίδια ακριβώς χρονιά που δημοσιεύθηκε το βιβλίο του Jastrow.

Η κατασκευή του σιδηρόδρομου Βαγδάτης-Βερολίνου ξεκίνησε το 1889 και ολοκληρώθηκε το 1893. Χρηματοδότης του σιδηρόδρομου ήταν οDr. Georg von Siemens(της γνωστής εταιρείας).

Ο Dr. Siemens ήταν ο διευθυντής της Deutsche Bank και πρόεδρος της εταιρείας του σιδηρόδρομου Βαγδάτης-Βερολίνου. Η εταιρεία είχε τίτλο «La Societe Imperiale Ottomane du Chemin de Fer de Bagdad» (Anatolian Railway Company). Η κατασκευή του σιδηρόδρομου θα μετέτρεπε τη Γερμανική βιομηχανία σε κυρίαρχο του κόσμου... Ο γερμανοσπουδαγμένος αμερικανός καθηγητής Jastrow θεωρούσε το 1917 τη Μικρά Ασία ως την περιοχή-κλειδί για τον έλεγχο ολόκληρης της περιοχής από το Βερολίνο μέχρι τις Ινδίες, τον Περσικό κόλπο αλλά και της Μεσογείου ολόκληρης μαζί με τη Βόρεια Αφρική.

Ας σημειωθεί ότι ο εν λόγω σιδηρόδρομος ο οποίος κατασκευάσθηκε από Γερμανούς μηχανικούς, συνετέλεσε στην ήττα της Ελλάδας το 1922 καθώς οι Οθωμανοί μπορούσαν και μετέφεραν με ευκολία πολεμοφόδια από το εσωτερικό της αυτοκρατορίας προς το μέτωπο.

Ο Jastrow ανέφερε ακόμη κάτι ενδιαφέρον στο βιβλίο του: με το πέρας των γεωπολιτικών ανακατατάξεων του Α' παγκόσμιου πολέμου ΟΛΑ τα νησιά του Αιγαίου θα επανέλθουν στην Ελλάδα καθώς της ανήκουν (αυτολεξεί στην αγγλική γλώσσα: "...Greece will obtain possession of all the islands in the archipelago, which by natural conditions belong to her...")

Οι Βρετανοί, οι Ρώσοι και οι Γάλλοι αντιστάθηκαν σθεναρώς στη διατήρηση του εν λόγω σιδηρόδρομου καθώς διέβλεπαν ότι με αυτόν τον τρόπο η Γερμανία θα ήλεγχε ολόκληρη την περιοχή από το Βερολίνο μέχρι τις Ινδίες και τον Περσικό κόλπο, αλλά και νότια, τη Μεσόγειο ολόκληρη συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου.

Ο Jastrow υποστήριζε ότι ο εν λόγω σιδηρόδρομος ήταν η γεννεσιουργός αιτία του Α' Παγκόσμιου Πολέμου. Το ίδιο ακριβώς υποστήριξε αρκετά χρόνια μετά (1958) ακόμη ένας ερευνητής: ο Arthur Maloney. O Maloney έγραψε μία έρευνα για λογαριασμό του «Center for Naval Analyses» της Virginia και του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Η έρευνα αναδημοσιεύθηκε το 1984. Ο τίτλος της έρευνας ήταν «The Berlin-Baghdad railway as a cause of World War I». Ο Morey θεωρούσε επίσης ότι γεννεσιουργός αιτία του Α' παγκόσμιου πολέμου ήταν αποκλειστικά και μόνο ο σιδηρόδρομος Βαγδάτης-Βερολίνου και όχι η δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάδου στο Σεράγεβο.

Η δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάνδου ήταν η αφορμή και όχι η αιτία δημιουργίας του Α' παγκόσμιου πολέμου. Η γιγάντωση της γερμανικής βιομηχανίας η οποία θα πραγματοποιούταν μέσω του έλεγχου της Μικράς Ασίας και του "γερμανικού" σιδηρόδρομου Βαγδάτης-Βερολίνου ήταν η γεννεσιουργός αιτία του Α' παγκόσμιου πολέμου. Σύμφωνα με τον Morey η διπλωματία δεν σχετιζόταν καθόλου με τις αιτίες του Α' παγκόσμιου πολέμου. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «...diplomacy has nothing to do with this. Diplomacy does not create a Krupp or an I.G Farben, but Krupp or a Farben gives a new edge to diplomacy...» Επίσης o Morey ανέφερε ότι μπορεί οι παίκτες να είχαν αλλάξει στην περιοχή (το 1958) αλλά η γεωπολιτική διαδικασία στην περιοχή δεν άλλαξε (εξαιτίας των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής).

Ας κλείσουμε με τούτες τις σκέψεις:

- Οι γεωπολιτικές συνθήκες που τείνουν να διαμορφωθούν σήμερα στην περιοχή μας προσομοιάζουν ίσως με τις αντίστοιχες συνθήκες των Α' και Β' Βαλκανικών πολέμων, καθώς και του Α' Παγκόσμιου Πολέμου.

- Αυτοί οι πόλεμοι σχετίζονταν μεν με τον έλεγχο περιοχών, αλλά πιο πολύ σχετίζονταν με τον έλεγχο πλουτοπαραγωγικών πηγών.

- Αντίστοιχες πλουτοπαραγωγικές πηγές σήμερα είναι οι υδρογονάνθρακες.

- Αντίστοιχα projects με το σιδηρόδρομο Βαγδάτης-Βερολίνου σήμερα είναι ο «Δρόμος του Μεταξιού» (One Belt, One Road) τον οποίο θέλει να κατασκευάσει η Κίνα, αλλά και ο αγωγός EastMed τον οποίο πολεμούν σφόδρα η Ρωσία, η Τουρκία, και ίσως ορισμένα λόμπυ της Γερμανίας(;) καθώς γνωρίζουν ότι ο αγωγός EastMed θα σημάνει το τέλος του φυσικού τους και μοναδικού τους συμμάχου: της Τουρκίας. Άραγε, αν ζούσε σήμερα ο Dr. Siemens, θα πολεμούσε με νύχια και με δόντια τον αγωγό EastMed;

- Η Τουρκία για να αντέξει ως ενιαία χώρα, συγκροτημένη σε κράτος, πρέπει να αποκτήσει οπωσδήποτε πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους. Ειδάλλως δεν θα μπορέσει να ταίσει και ζεστάνει τα 100 περίπου εκατομμύρια πληθυσμού της το έτος 2050. Αν δεν αποκτήσει πρόσβαση σε ενέργεια, η Τουρκία θα καταρρεύσει. Θα διαλυθεί.

- Η Τουρκία συμπεριφέρεται στη Μεσόγειοόπως συμπεριφέρεται η Κίνα στη νότια Σινική θάλασσα. Ακόμη περισσότερο, η Tουρκία επιθυμεί να μετατρέψει τη Μεσόγειο σε κλειστή νεο-οθωμανική λίμνη. Θα επιτραπεί αυτό από τους υπόλοιπους παίκτες της περιοχής;

ΥΓ. Επειδή ορισμένοι στο παρελθόν είχαν ειρωνευθεί τη σχέση ενός μηχανικού με την ιστορία (και τη γεωπολιτική) ας κατανοήσουν ότι αν δεν γνωρίζει κάποιος ιστορία δεν μπορεί να κατανοήσει θέματα για τη βιώσιμη αξιοποίηση των ορυκτών πόρων...

 Τουρκία ΔΙΕΘΝΕΣ Μέση Ανατολή Βρετανία αφιέρωμα Βαγδάτη πετρέλαια σιδηρόδρομος

• Δρ. Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος (PhD., M.Eng., PE)

Στο παρελθόν είχε πραγματοποιηθεί η εκτίμηση πως ίσως θα ζήσουμε γεγονότα τα οποία συμβαίνουν μία φορά στα 100 χρόνια. Επίσης είχε αναφερθεί πως οποτεδήποτε συμβαίνουν μεγάλες παγκόσμιες γεωπολιτικές αλλαγές αυτές συμπιέζουν το εσωτερικό των κοινωνιών-χωρών προκαλώντας με τη σειρά τους άλλες εσωτερικές αλλαγές. Όταν αλλάζει το έξω, σίγουρα θα αλλάξει και το μέσα.

Πριν από 100 χρόνια περίπου (1916) διαμορφωνόταν η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το 1916 ήταν ένα σημείο καμπής στην παγκόσμια ιστορία. Το 1916 υπεγράφη η μυστική συμφωνία Sykes-Picot. Τότε ξεκίνησε η διαμάχη για τα πετρέλαια της Μεσοποταμίας στην περιοχή από τη Μοσούλη μέχρι τη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Εκεί που σήμερα βρίσκεται το παγκόσμιο γεωπολιτικό ενδιαφέρον. Τότε, ο Τσώρτσιλ, υπουργός Ναυτικού του Ηνωμένου Βασιλείου, αντιλήφθηκε πρώτος τη σημασία του πετρελαίου. Καθώς το χρειαζόταν για τα πλοία του Βρετανικού πολεμικού ναυτικού και τον έλεγχο των θαλασσών. Στα 1916 η Ελλάδα βρέθηκε εν μέσω Εμφυλίου πολέμου. Έξι χρόνια μετά ακολούθησε η Μικρασιατική Καταστροφή. Πριν μερικά χρόνια άνοιξαν τα αρχεία του Βρετανικού Foreign Office και μάθαμε μέρος του ρόλου ενός από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στον πλανήτη της εποχής εκείνης: του Sir Basil Zaharoff.

Μέχρι πρόσφατα διαπιστώνεται πως ορισμένα γεγονότα τα οποία συνέβησαν πριν 100 χρόνια ακόμη και σήμερα δεν δίδονται στη δημοσιότητα. Εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με τα επίσημα αρχεία του Βρετανικού υπουργείου εξωτερικών, ο Zaharoff είχε διαφθείρει πολλές κυβερνήσεις και αντίστοιχες ελίτ ώστε αυτές να ακολουθήσουν συγκεκριμένη στάση προς όφελος των επιχειρηματικών συμφερόντων του: να πουλήσει περισσότερα όπλα (Vickers). Ο Zaharrof ήταν έμπορος όπλων και δεν δίσταζε να πουλά όπλα τόσο στους Τούρκους όσο και στους Έλληνες ακόμη και κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής καταστροφής... Για να το γράψουμε ακόμη μία φορά: ο Zaharrof, ο οποίος είχε ελληνικό αίμα, πουλούσε όπλα τόσο στους Τούρκους όσο και στους Έλληνες ακόμη και κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής καταστροφής. Αργότερα ο Zaharoff διέφθειρε και τον Υπουργό Πολέμου της Οθωμανικής Τουρκίας (Enver Pasha) μέσω του Abdul Kerim (θείος του Enver Pasha και πρώην πρέσβης της Οθωμανικής Τουρκίας στην Αθήνα) ώστε να συνάψει την παράδοση της Οθωμανικής Τουρκίας και να παραδώσει, μεταξύ άλλων, τα Δαρδανέλια και τη Συρία. O Zaharoff εμμέσως είχε εμπλακεί ακόμη και στη διακήρυξη Balfour...

Ας επανέλθουμε όμως στην αρχική πρόταση του άρθρου και συγκεκριμένα στα γεγονότα τα οποία συμβαίνουν μία φορά στα 100 χρόνια. Οι παρούσες γεωπολιτικές συνθήκες δυστυχώς δημιουργούν πιθανώς και τις αντίστοιχες ιδανικές συνθήκες για τη δημιουργία ανθρώπινων χαρακτήρων σαν του Zaharrof. Ανθρώπινοι χαρακτήρες οι οποίοι έχουν αποκλειστικά προσωπικές ατζέντες, λειτουργούν με μοναδικό στόχο τους το κέρδος, είναι αδίστακτοι και δεν θα δίσταζαν να βάλουν σε κίνδυνο τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων στην περιοχή... Μερικοί θεωρούν πως εξαιτίας του Zaharrof πέθαναν εκατομμύρια άνθρωποι... Αποτέλεσμα; Ο Zaharrof πέθανε μόνος του στο Μονακό, μέσα σε αμύθητα πλούτη μεν, αλλά φευ, δεν τα πήρε μαζί του στον τάφο του... κανείς άλλωστε δεν τα παίρνει μαζί του.

Εν κατακλείδι. Επειδή τελευταία διαβάζουμε συχνά μεγαλόστομες διακηρύξεις και πρωτοσέλιδα περί μεγάλης γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής σημασίας της Ελλάδας ας δοθεί μία συμβουλή: αυτή η αλαζονική στάση θυμίζει συμπεριφορές αντίστοιχες με εκείνες του 1916-1922. Αλαζονικές συμπεριφορές οι οποίες έφεραν τη Μικρασιατική Καταστροφή με αποτέλεσμα τον ξεριζωμό του Ελληνισμού από μέρη και περιοχές στις οποίες κατοικούσαν χιλιάδες χρόνια πριν...Κάποιοι εντός Ελλάδας, αριστεροί και δεξιοί, και τα ΜΜΕ μαζί, να ρίξουν γρήγορα την αλαζονεία τους. Φοβού τους σύγχρονους «Zaharoff» οι οποίοι μπορεί να καραδοκούν.

ΥΓ. Ο Φρέντυ Γερμανός είχε γράψει ένα πολύ όμορφο ιστορικό μυθιστόρημα με τίτλο «Τερέζα». Ορισμένες ιστορίες που περιγράφει στο βιβλίο του ο Φρέντυ Γερμανός είναι αληθινές καθώς προέρχονται από πρωτογενείς πηγές πληροφόρησης πχ. τη Μελίνα Μερκούρη. Τα πρόσωπα του βιβλίου είναι υπαρκτά. Στο βιβλίο, έναν από τους κεντρικούς ρόλους κατέχει ο Zaharrof...

Η ύπουλη σιωπή του Δράκου στην ΑΟΖ

Σαββατο 17 Μαρ 2018

Του Μάριου Πούλλαδου

ΟΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΚΙΝΟΥ
ΟΙ ΚΙΝΕΖΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΟΠΟΙΟ Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΟΡΩΝ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ.

Διεθνή εκστρατεία ενημέρωσης για τις τουρκικές προκλήσεις στην ΑΟΖ αλλά και εξασφάλιση της απαραίτητης στήριξης εν όψει των επόμενων γεωτρήσεων άρχισε η Λευκωσία. Στόχος είναι, πρωτίστως, η συνεννόηση με τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. των περιφερειακών παικτών Αιγύπτου, Ισραήλ και Λιβάνου, όπου υπάρχουν συγκλίνοντα συμφέροντα, αλλά και των μεγάλων δυνάμεων.

Εκφράζεται παράλληλα η πεποίθηση ότι η Λευκωσία θα έπρεπε να είχε ήδη προβεί σε καταγγελίες και στο Σ.Α. του ΟΗΕ, που αποτελείται από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Ρωσία, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και την Κίνα. Ενώ από τις πρώτες τέσσερις χώρες υπήρξε κάποιου είδους αντίδραση στις τουρκικές προκλήσεις, η Κίνα, που δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, επέλεξε να κρατήσει αποστάσεις, και όχι τυχαία, αφού η στάση που τηρεί στη Νότια Σινική Θάλασσα μοιάζει με αυτήν της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύσφιγξη σχέσεων

Όπως αναφέρει σε πρόσφατο άρθρο του στην Times of Ιsrael, με τίτλο «Οι σχέσεις Κίνας-Τουρκίας και το αέριο της Κύπρου», ο ερευνητής του Πανεπιστημίου Bar Ilan, Roie Yellinek, η Κίνα δεν αντέδρασε στα τεκταινόμενα της Ανατολικής Μεσογείου, λόγω της σχέσης της με την Τουρκία. «Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών έχουν θερμανθεί τον περασμένο χρόνο, με αποκορύφωμα τη δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, του Σεπτεμβρίου 2017, ότι η τουρκική κυβέρνηση θα εμποδίσει οποιαδήποτε δημοσίευση που θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως αντι-κινεζική στα τουρκικά ΜΜΕ, υπό την έννοια ότι η ασφάλεια της Κίνας συνδέεται με την ασφάλειά της. Η εγγύτητα μεταξύ των πλευρών θα μπορούσε να αποτελέσει το κίνητρο για τους Κινέζους να μην κάνουν δηλώσεις σχετικά με το θέμα των τουρκικών απειλών με πολεμικά πλοία σε πλοία που ανήκουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι επιδιώξεις του Πεκίνου

Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι πως η φύση της σύγκρουσης μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου για τον έλεγχο των υποθαλάσσιων πόρων στη θάλασσα είναι παρόμοια με τη σύγκρουση μεταξύ των χωρών που συνορεύουν με τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. «Οι Κινέζοι θέλουν να δημιουργήσουν ένα διεθνές προηγούμενο, σύμφωνα με το οποίο η απόφαση για τη διανομή πόρων στη θάλασσα δεν θα είναι αναγκαστικά σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά με βάση τα δεδομένα επί του εδάφους, θέλοντας τους Τούρκους να είναι οι πρώτοι που θα το πράξουν.

Η συνεχής αύξηση του κινεζικού αμυντικού προϋπολογισμού, η οποία επιταχύνθηκε φέτος (αύξηση κατά 8,1% το 2018 σε σύγκριση με αύξηση 7% το 2017), σε συνδυασμό με τη μεγάλη ανησυχία για την ανάπτυξη όπλων στη θάλασσα, δείχνουν την επιθυμία των Κινέζων να επιδείξουν τη στρατιωτική τους δύναμη στη ναυτική αρένα. Αυτή η στρατιωτική δύναμη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε στάδιο, εάν τα αιτήματά τους για τον έλεγχο των φυσικών πόρων της Θάλασσας της Νότιας Κίνας δεν πληρούνται και ήδη χρησιμοποιούν απειλές σε όσους δεν λαμβάνουν τη συγκατάθεσή τους».

Γεωγραφικοί παραλληλισμοί

Μιλώντας στη «Σημερινή» ο Διδάκτωρ Διεθνούς Δικαίου, Νικόλας Ιωαννίδης, εξήγησε πως η γεωγραφική σύνθεση της Νότιας Σινικής Θάλασσας προσιδιάζει περισσότερο σε αυτήν της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς αμφότερες θεωρούνται ημίκλειστες θάλασσες - ως ορίζει το Μέρος IX της Σύμβασης για το Δίκαιο Θάλασσας 1982, όπου υπάρχουν διάσπαρτοι νησιωτικοί σχηματισμοί. Σε αυτό το πλαίσιο έφερε ως παράδειγμα τις ενέργειες της Κίνας στα θαλάσσια ύδατα που περιβάλλουν τα νησιά Spratlys, όπου διεκδικεί κυριαρχία επί του συγκεκριμένου νησιωτικού συμπλέγματος, καθώς οι ακτές της ηπειρωτικής Κίνας βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 500 ν.μ. από τα νησιά εκείνα.

«Παρομοίως, διατηρώντας μια διαχρονική της θέση, η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τη δυνατότητα των νήσων να παράγουν πλήρεις θαλάσσιες ζώνες, όταν βρίσκονται απέναντι σε μεγαλύτερες ηπειρωτικές ακτές, επειδή θεωρεί πως αποτελούν "ειδικές περιστάσεις" που δικαιολογούν παρεκκλίσεις από την αρχή της μέσης γραμμής/ίσης απόστασης», επεσήμανε.

«Σε μια ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη κίνηση, που δεν φαίνεται να είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο -αφ'ης στιγμής τα ζητήματα κυριαρχίας επί των Spratlys δεν έχουν επιλυθεί- η Κίνα εξέδωσε άδειες για εξερεύνηση υδρογονανθράκων σε θαλασσοτεμάχια που βρίσκονται πολύ κοντά στις ακτές του Βιετνάμ. Τα ρηθέντα αλίπεδα βρίσκονται εντός της διακεκομμένης γραμμής της Κίνας (την οποία το Διαιτητικό Δικαστήριο, στην υπόθεση Φιλιππινών εναντίον Κίνας το 2016, έκρινε παράνομη), κάτι που δεικνύει τη σημασία της γραμμής αυτής, όπου ερείδονται οι απαιτήσεις της και οι προσπάθειές της να δημιουργήσει τετελεσμένα και πιθανόν "τοπικό έθιμο" (regional custom)», είπε, υπογραμμίζοντας πως οι ανωτέρω ενέργειες της Κίνας προσομοιάζουν σε ανάλογες τουρκικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Παράνομες γεωτρήσεις και έρευνες

Επιπλέον, ο Δρ Ιωαννίδης επεσήμανε πως τον Μάιο του 2014 η Κίνα τοποθέτησε πλατφόρμα και διεξήγαγε ερευνητικές γεωτρήσεις σε θαλάσσια περιοχή μεταξύ 133 ν.μ και 156 ν.μ. από τις ακτές του Βιετνάμ, προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις του τελευταίου, το οποίο θεωρεί πως οι δραστηριότητες αυτές έλαβαν χώρα σε ύδατα στα οποία έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για έρευνα και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων με την εγκατάσταση πλατφορμών, κατ' επιταγήν των άρθρων 56(1)(a)(b)(i)(3), 77(1)(2) και 81 της Σύμβασης ΔΘ. Όπως η Τουρκία με το Barbaros, έτσι και η Κίνα προχώρησε και σε σεισμικές έρευνες στην περιοχή, οι οποίες έγιναν κατά παράβαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας του Βιετνάμ στην υφαλοκρηπίδα και δυνητική ΑΟΖ.

Παρενόχληση σκαφών

Άλλη μια ομοιότητα, δήλωσε ο Δρ Ιωαννίδης, ανάμεσα σε Νότια Σινική Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί η προσπάθεια Κίνας και Τουρκίας για παγίωση της παρουσίας τους σε αμφισβητούμενες περιοχές με πλόες σκαφών ακτοφυλακής και πολεμικού ναυτικού. Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις, η Κίνα παρενόχλησε ερευνητικά σκάφη που ενεργούσαν για λογαριασμό του Βιετνάμ, αλλά και αλιευτικά σκάφη του κράτους αυτού.

Η σημασία Κύπρου-Ελλάδας

Ο αναλυτής του ισραηλινού πανεπιστημίου, στο άρθρο του αναφέρει πως οι Κινέζοι κατέχουν επενδύσεις σε όλη την Κύπρο, κάτι που είναι σημαντικό για το Πεκίνο προκειμένου να επεκτείνουν περαιτέρω τη ναυτική τους κυριαρχία. «Το γεγονός ότι η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμποδίζει τους Κινέζους να παρεμβαίνουν άμεσα, καθώς η Κύπρος παράλληλα με την Ελλάδα, αποτελούν γέφυρες και βοηθούν την Κίνα στη διεξαγωγή και ανάπτυξη σχέσεων με τις χώρες της Ε.Ε. και ιδιαίτερα με τις ισχυρότερες χώρες που ηγούνται της Ε.Ε.»

Η ανάγκη της Κίνας

«Το γεγονός ότι η ανατολική λεκάνη της Μεσογείου γίνεται σταδιακά ένα ενεργειακό κέντρο μπορεί επίσης να έχει αντίκτυπο στην απροθυμία της Κίνας να παρέμβει άμεσα. Οι Κινέζοι έχουν ανάγκη να διαφοροποιήσουν και να επεκτείνουν τις ενεργειακές τους πηγές. Παρόλο που άλλες χώρες όπως το Κατάρ ή η Ρωσία προμηθεύουν επί του παρόντος αρκετό φυσικό αέριο προς την Κίνα, ενδέχεται να ενδιαφέρονται για πρόσθετο αέριο στο πλαίσιο της επιθυμίας της κινεζικής βιομηχανίας να χρησιμοποιήσει φυσικό αέριο ως μέρος της καταπολέμησης της σοβαρής ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε περιοχές της χώρας», γράφει ο Roie Yellinek, προσθέτοντας:

«Ακόμη και αν το ίδιο αέριο δεν χρησιμοποιείται άμεσα, περαιτέρω ανακαλύψεις αποθεμάτων φυσικού αερίου μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη την αγορά και η Κίνα δεν θέλει να βλάψει τις πιθανότητες να επωφεληθεί από αυτές τις αλλαγές».

Τα διλήμματα

Οι Τούρκοι υπό την ηγεσία του Ερντογάν έχουν αφενός εγκαταλείψει τη βούλησή τους να γίνουν δεκτοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αφετέρου θέλουν να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με την Κίνα και να λάβουν σημαντικό ρόλο στην κινεζική πρωτοβουλία Belt and Road και στη συνέχεια να προχωρήσουν σε τετελεσμένα, έστω και αν αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο. Ο Ερντογάν δεν εγκαταλείπει τις φιλοδοξίες του να επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής του και η επίθεσή του κατά των ιταλικών πλοίων φαίνεται να είναι μέρος της ίδιας φιλοδοξίας. Εν κατακλείδι, ο χρόνος θα δείξει εάν η σχέση Τουρκίας-Κίνας θα είναι βιώσιμη και κατά πόσον οι ενέργειες της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο θα τύχουν εκμετάλλευσης από το Πεκίνο.

Μία φορά στα 100 χρόνια...

22 12 2014

Τα παγκόσμια γεωπολιτικά γεγονότα φαίνεται πως τρέχουν ραγδαία και εμείς δεν τα προλαβαίνουμε. Και είναι Ηλίου φαεινότερον πως από το 2010 έχουν ξεκινήσει παγκόσμιες τεκτονικές ανακατατάξεις οι οποίες συμβαίνουν μία φορά στα 100 χρόνια.

Θα ξεκινήσω με το γεωπολιτικό γεγονός επανέναρξης διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Κούβας και ΗΠΑ, με ταυτόχρονη θετική παρέμβαση (!) από πλευράς του Προέδρου της Βενεζουέλας.

Κρίσιμα ερωτήματα που τίθενται:

Ποιές θα είναι οι παγκόσμιες έμμεσες, και άμεσες, συνέπειες; Θα χρησιμοποιηθεί πχ. το συγκεκριμένο γεγονός της εκατέρωθεν υποχώρησης (win-win/soft power) ως μοχλός πίεσης-επιχείρημα-παράδειγμα-υπόδειγμα και σε άλλες περιπτώσεις-περιοχές όπου υπάρχουν παλαιότατες εχθρικές συμπεριφορές;

Θα δούμε σύντομα την επικύρωση της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θαλάσσης (UNCLOS - United Nations Convention on the Law of the Sea) με βασική αιτία την αναζήτηση ορυκτών πόρων, πέραν των υδρογονανθράκων, στη θάλασσα; Για περισσότερα δείτε εδώ: https://www.capital.gr/News.asp?id=2158911

Ένα άλλο γεωπολιτικό γεγονός, το οποίο συμβαίνει μία φορά στα 100 χρόνια, και το οποίο μου προκαλεί έκπληξη πως προκάλεσε έκπληξη (sic) σε πολλούς στη χώρα μας, είναι το γεγονός της αλλαγής στάσης της Ρωσίας σε σχέση με τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου (τουλάχιστον όσο αφορά σε φραστικό επίπεδο). Σε άρθρο μου στις 6 Οκτωβρίου 2014 (https://energypress.gr/news/Synergasia-Elladas-Israhl) ανέφερα τα εξής:

«...Για όσους ίσως έχουν την απορία σχετικά με την πρόσφατη αντιπαλότητα της Αιγύπτου με την Τουρκία, να θυμίσω πως στο απώτερο παρελθόν είχε υπάρξει πολεμική σύγκρουση μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας. Και μάλιστα σε εκείνη τη σύγκρουση η Ελλάδα έπαιξε έμμεσο ρόλο. Πότε;
Το 1831-1833. Προσέξτε και κάτι ακόμη που έγινε εκείνη την περίοδο. Το 1829 πραγματοποιήθηκε η Ναυμαχία στο Ναυαρίνο όπου συμμετείχε και η Ρωσία εναντίον της Τουρκίας. Το 1832 κατά τη διάρκεια του Τουρκοαιγυπτιακού πολέμου, και όταν πλέον διαφαίνονταν πως οι Τούρκοι έχαναν ολοκληρωτικά τον πόλεμο από τους Αιγύπτιους (οι Αιγύπτιοι κόντεψαν να μπουν στην Κων/πολη) οι Ρώσοι συμμάχησαν με τους Τούρκους στη μάχη στο Ικόνιοκαι ο Τσάρος Νικόλαος Ι τους έστειλε στρατιωτική βοήθεια. (Αυτό σε απάντηση σε όσους νομίζουν πως Ρωσία και Τουρκία δεν έχουν υπάρξει σύμμαχοι και πως τα συμφέροντα της Ρωσίας είναι παράλληλα με αυτά της Ελλάδας...).»

Προς τί η έκπληξη λοιπόν; Κάθε χώρα έχει διαρκή εθνικά συμφέροντα. Το ίδιο (;) και η χώρα μας.

Τέλος, ένα ακόμη φρεσκότατο γεωπολιτικό γεγονός με συμβολική, και όχι μόνο (;) σημασία, δεν θα πρέπει να διαφύγει της προσοχής μας. Πρόκειται για την πρόσκληση που απηύθυνε ο Πρόεδρος της Ρωσίας κ. Πούτιν στον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν στα πλαίσια της 70ης επετείου από τη λήξη του Β' παγκοσμίου πολέμου και την ήττα του Ναζισμού. Η Ρωσία (και η πρώην ΕΣΣΔ) είχε πάντα καλές σχέσεις με το καθεστώς της Βόρειας Κορέας. Αυτό δεν είναι κάτι το άγνωστο. Η Ρωσία ευελπιστεί μεν στην προώθηση του Ρωσικού φυσικού αερίου προς τα νοτιοδυτικά της μέσω αγωγού που θα περνά από τη Βόρειο Κορέα, αλλά αυτό είναι το προφανές. Υπάρχει ωστόσο και κάτι ακόμη που ίσως θα μπορούσε να καταστεί κοινό σημείο μεταξύ των δύο χωρών: οι σπάνιες γαίες. Θυμίζω πως σχετικά πρόσφατα (Σεπτέμβριος 2013) η Ρωσία ανακοίνωσε πως μέχρι το 2018 θα επενδύσει 1 δισ δολλάρια στην παραγωγή/εξόρυξη σπάνιων γαιών (https://energypress.gr/news/Oi-spanies-gaies-kai-o-kosmos-to-2050).

Η Βόρεια Κορέα επίσης διαθέτει τεράστια αποθέματα σε σπάνιες γαίες. Παρά το γεγονός πως δύσκολα κανείς βρίσκει πληροφορίες σχετικά με αυτή τη χώρα, ορισμένοι (https://thediplomat.com/2012/08/north-koreas-six-trillion-dollar-question/) ανεβάζουν την αξία των Βορειοκορεατικών αποθεμάτων σπάνιων γαιών σε δυσθεώρατα ύψη. Όπως έχω εξηγήσει σε άλλο μου άρθρο (https://www.capital.gr/Articles.asp?id=2076068) «...η ολιγαρχική ελίτ σε Κίνα, Β. Κορέα και Ρωσία μάλλον δείχνει «ερωτευμένη» με τις σπάνιες γαίες. Καταδεικνύοντας το γεγονός πως το παίγνιο για τον παγκόσμιο έλεγχό τους είναι μάλλον μεγάλο. Ίσως μεγαλύτερο και από αυτό του πετρελαίου. Και στα μεγάλα παίγνια το διακύβευμα είναι μεγάλο.»

Συμπερασματικά: να μη μας προκαλούν έκπληξη τα παγκόσμια γεγονότα όπως αυτά διαμορφώνονται.

Ας είμαστε ψύχραιμοι και έτοιμοι για ακόμη μεγαλύτερες ιστορικές τεκτονικές γεωπολιτικές αλλαγές και ας είμαστε ευέλικτοι σε αυτές.

Αλλαγές που εμφανίζονται μία φορά στα 100 χρόνια...

Αλλαγές που ίσως διαμορφώσουν μία νέα γεωγραφία συγκρούσεων αλλά και μία νέα γεωγραφία συμμαχιών. Ο Λεχ Βαλέσα είχε τολμήσει και αναφέρθηκε παλαιότερα σε σύνορα όπως τα τουβλάκια Lego. Είχε προτείνει μάλιστα τη δημιουργία ενιαίου κράτους Γερμανίας-Πολωνίας (!), δύο παλαιότατων ορκισμένων εχθρών...

Έχω ξαναγράψει πως είναι νόμος της φύσης να επιβιώνουν όσοι προσαρμόζονται στις αλλαγές του (γεωπολιτικού) περιβάλλοντος.

Ας δούμε το ποτήρι μισογεμάτο και ας θεωρήσουμε τους εαυτούς μας τυχερούς καθώς θα ζούμε μέσα σε αυτές τις κοσμοϊστορικές αλλαγές. Αλλαγές, τις οποίες προσωπικά προσπάθησα να ερμηνεύσω εδώ: https://www.capital.gr/Articles.asp?id=2103453

Φυσικά, ερμηνείες ίσως υπάρχουν πολλές για την ανεύρεση των γεννεσιουργών αιτίων αυτών των αλλαγών. Ίσως κάποιες ερμηνείες να είναι σωστότερες από τη δική μου...

Το σίγουρο είναι όμως πως δεν θα πλήξουμε...

* Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος, Υπ.Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

https://energypress.gr/news/mia-fora-sta-100-hronia

08-Αυγ-2014

2050: Ένας Κόσμος σε Σχήμα Ψαλιδιού

Του Σωτήρη Ν. Καμενόπουλου
Μάλλον βρισκόμαστε σε μία περίοδο ιστορικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Μία περίοδο που ίσως εμφανίζεται κάθε 100 χρόνια. Τα ερωτήματα που τίθενται λοιπόν είναι: "Γιατί γίνονται τώρα όλα αυτά που γίνονται". "Τί τα προξένησε όλα αυτά;" "Υπάρχει μία γεννεσιουργός αιτία (root cause);" Εσείς δεν αναρωτιέστε για αυτά;Αφορμή για τούτο το άρθρο αποτελεί η άποψη που εξέφρασε ο κύριος Steen Jakobsen, Chief Economist & CIO της Saxo Bank σε άρθρο του. Ο φίλος μου ο Κώστας στάθηκε η ευκαιρία να μου θυμίσει ένα παραπλήσιο διάγραμμα (chart) που είχα κατασκευάσει το 2013, έτσι για να περνά η ώρα, συζητώντας και ανταλλάσοντας εκτιμήσεις για τα μελλούμενα. Το διάγραμμα αποτελεί μία απόπειρα ερμηνείας για το σήμερα και ταυτόχρονα μία εκτίμηση για το αύριο.Το διάγραμμα περιλαμβάνει την εκτίμηση για τον πληθυσμό της Γης μέχρι το έτος 2050 (ροζ γραμμή), και την εκτίμηση για την παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου (προσθετικά) πριν διαπιστωθούν-εκτιμηθούν τα πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων της Μεσογείου (Κύπρος, Ισραήλ, Ελλάδα) μέχρι το έτος 2050. Αυτό παριστά η μπλε γραμμή στο διάγραμμα. Επίσης κατασκεύασα και έναν απλό δείκτη (indicator): την παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου ανά κάτοικο μέχρι το 2050 (πράσινη γραμμή).Η προκύψασα εικόνα είναι αρκετά διαφωτιστική. Μεταξύ των ετών 1965-2005 οι ροζ και μπλε γραμμές παρουσιάζουν αυξητική παράλληλη πορεία. Αναλυτικά, η παγκόσμια παραγωγή υδρογονανθράκων μεταξύ 1965-2005 φαίνεται να αυξάνει παράλληλα με τον πληθυσμό της Γης. Δηλαδή, η παγκόσμια προσφορά υδρογονανθράκων φαίνεται πως κάλυπτε τις ανάγκες του παγκόσμιου πληθυσμού. Μεταξύ 1970-2015 ο πράσινος δείκτης διατηρείται μεταξύ 8,000-10,000 μονάδων. Μετά αρχίζει το άνοιγμα της ψαλίδας και ξεκινά η (κατ'εκτίμηση) πτώση του πράσινου δείκτη. Προσέξετε το μεγάλο άνοιγμα μεταξύ του παγκόσμιου εκτιμούμενου πληθυσμού και της εκτιμούμενης παγκόσμιας παραγωγής υδρογονανθράκων για το 2050 (ροζ και μπλε γραμμές) πριν εκτιμηθούν-διαπιστωθούν τα πιθανά κοιτάσματα της Μεσογείου.Μετά πρόσθεσα επάνω στο διάγραμμα τυχαίες χρονιές με γεωπολιτικά γεγονότα. Έχει ενδιαφέρον το σημείο τομής της πράσινης και ροζ καμπύλης: περίπου το έτος 2020. Τί εκτιμάται πως θα συμβεί μεταξύ 2020-2025; Είναι η περίοδος κατά την οποία εκτιμάται πως θα ξεκινήσει η παραγωγή των υδρογονανθράκων στην περιοχή μεταξύ της Κύπρου και του Ισραήλ. Από εκεί και μετά (αν δεν ξεκινήσει η παραγωγή σε Κύπρο-Ισραήλ) το άνοιγμα μεταξύ της ροζ και της πράσινης καμπύλης θα συνέχιζε να αυξάνει ραγδαία (σε «σχήμα ψαλιδιού»). Γι'αυτό αποφάσισα να ονομάσω αυτό το διάγραμμα «Διάγραμμα Ψαλίδι» ή αλλιώς «Scissors Chart».Τί συμβαίνει και πρόκειται να μετατοπιστεί το σημείο τομής και να κλείσει το «ψαλίδι» ώστε όλες οι γραμμές να συνεχίσουν την όμορφη παράλληλη αυξητική τους πορεία οπότε το γεωπολιτικό εκρεμμές θα ισορροπήσει και πάλι; Αυτά ακριβώς που συμβαίνουν τριγύρω μας: από την Ουκρανία μέχρι τη Βόρεια και ενδότερη Αφρική, εώς τη Μέση Ανατολή, και ίσως παραπέρα. Νέα κοιτάσματα υδρογονανθράκων αναζητούνται παγκοσμίως και πρόκειται να έρθουν στην επιφάνεια ώστε να καλυφθεί ξανά η παγκόσμια ζήτηση και να κλείσει το «ψαλίδι». Κατά τη διαδικασία αυτή, φυσικό είναι να συμβαίνουν γεωπολιτικές ταλαντώσεις. Τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό (εσωτερικό) επίπεδο. Είναι λογικό λοιπόν να κάνει κάποιος την εκτίμηση πως οι αλλαγές που βλέπουμε τριγύρω μας έπρεπε να ξεκινήσουν αρκετά πριν το 2020-2025. Προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση σε υδρογονάνθρακες το 2050, και με δεδομένο πως μέχρι να επιβεβαιωθούν τα πιθανά κοιτάσματα, να εκτιμηθεί η οικονομική τους αξία, να ξεκαθαρισθούν οι γεωπολιτικές τριβές, και να έρθουν αυτά στην επιφάνεια, θα περνούσε αρκετό χρονικό διάστημα. Είναι γνωστό άλλωστε πως τέτοιου είδους projects (ορυχεία και υδρογονάνθρακες) απαιτούν πολλά έτη μέχρι να υλοποιηθούν...Άρα, αναζητήστε την απαρχή των σημερινών παγκόσμιων γεγονότων πολύ πιο πίσω. Πότε; Η εκτίμησή μου είναι πολύ πριν το 2005...Μοιάζει υπερ-απλουστευμένη ανάλυση, αλλά αν κάποιος μπορεί να παρουσιάσει κάτι άλλο, ας το δείξει με αριθμούς, με χειροπιαστά στοιχεία και γεγονότα, σε μία και μόνο εικόνα... ή ας κοιτάξει το διάγραμμα του κυρίου Jacobsen...

* Ο κ. Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος είναι Υπ. Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

https://www.capital.gr/me-apopsi/2082303/2050-enas-kosmos-se-sxima-psalidiou

Δεν είναι η Συνθήκη της Λωζάνης: Είναι η Συμφωνία Sykes-Picot ηλίθιε

Αυτή τη συμφωνία δείχνει να «φοβάται» ο κ. Ερντογάν και τοποθετεί ως αντιστάθμισμά της στο τραπέζι τη Συνθήκη της Λωζάνης. Δε θα πρέπει να μας προκαλεί έκπληξη η αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάνης από πλευράς Ερντογάν: η ομιλία Ερντογάν βρίσκεται μέσα στα πλαίσια του αναθεωρητισμού και του νεο-Οθωμανισμού. Από το 2001 είχε αναγνωρισθεί το γεγονός πως από τη στιγμή που μία περιοχή αποκτά την ιδιότητα της εν δυνάμει πλουτοπαραγωγικής (resource potential) τότε αυτόματα η περιοχή αυτή, ίσως, μετατραπεί σε εστία συγκρούσεων (resource wars).

Δρ. Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος (PhD., M.Eng., PE)

Keystone-France via Getty Images

Υπάρχουν δύο τρόποι για να αντικρύσει κάποιος την πραγματικότητα. Αυτοί οι δύο τρόποι εκπροσωπούν και δύο διαφορετικούς τρόπους σκέψης.

Ο ένας, είναι ο αναλυτικός. Π.χ. η φράση «οι καρδιολόγοι είναι γιατροί» αποτελεί μία αναλυτική σκέψη η οποία στηρίζεται στη γνώση όλων των λέξεων που αποτελούν τη συγκεκριμένη φράση. Ο άλλος τρόπος σκέψης είναι ο συνθετικός, π.χ. στη φράση «οι καρδιολόγοι είναι πλούσιοι» το νόημα όλων των λέξεων είναι μεν γνωστό, αλλά ως σύνολο, δεν γνωρίζουμε επακριβώς αν η φράση είναι αληθής ή όχι. Στο παρόν άρθρο επελέγη ο δεύτερος τρόπος για να καταδειχθεί η υποψία που πλανάται στο παγκόσμιο νεο-γεωπολιτικό γίγνεσθαι. Μία υποψία επιστροφής σε συνθήκες παλαιότερων εποχών, όπου κεντρικό ρόλο στις διαμάχες και στην αναμόρφωση συνόρων και κρατών έπαιζαν οι πλουτοπαραγωγικές πηγές (resource wars). Τότε που τα σύνορα ήταν σαν τα τουβλάκια Lego...Ας ξεκινήσουμε την αφήγησή μας από τις αρχές του 19ου αιώνα.

Στο νοτιοδυτικό Ιράν υπάρχουν τα όρη Zagros στα οποία συναντώνται η ασιατική με την αραβική τεκτονική-γεωλογική πλάκα. Εκεί ξεκίνησε η ιστορία του ιρανικού πετρελαίου στις αρχές του 19ου αιώνα. Από τότε διάφοροι Ευρωπαίοι εξερευνητές μαζί με γεωλόγους προσπαθούσαν να χαρτογραφήσουν τις περιοχές της Μέσης Ανατολής αναζητώντας πετρέλαιο. Η σπίθα για την εξερευνητική περιέργεια άναψε από την εργασία ενός Γάλλου γεωλόγου-μηχανικού-αρχαιολόγου (Jean-Jacques de Morgan 1857-1924). Οι ανακαλύψεις του de Morgan ώθησαν ένα Βρετανό επιχειρηματία (William Knox D'Arcy 1849-1917) να εμπλακεί στην αναζήτηση του Ιρανικού πετρελαίου.

Η πρώτη συμφωνία μεταξύ του D'Arcy και της τότε Περσικής κυβέρνησης (Σάχης) συνήφθη το 1901 δημιουργώντας τη First Exploration Company (1903). Ο D'Arcy προσέλαβε ένα Βρετανό μηχανικό για τις γεωτρήσεις ονόματι George Bernard Reynolds (1853-1925). Οι πρώτες γεωτρήσεις στην περιοχή Chiah Surkh ήταν απογοητευτικές και ο D'Arcy στράφηκε σε Γερμανούς, Γάλλους και Αμερικανούς επενδυτές. Την ίδια περίοδο, λίγο πριν το ξέσπασμα του πρώτου παγκόσμιου πολέμου, η Βρετανία, όντας ναυτική παγκόσμια δύναμη, προσπαθούσε να αλλάξει τη χρήση του κάρβουνου στα πλοία της, σε πετρέλαιο. Η χρήση του πετρελαίου στα βρετανικά πλοία θα καθιστούσε το βρετανικό Ναυτικό το πιο ισχυρό Ναυτικό. Η βρετανική κυβέρνηση, η οποία διέβλεπε τον επερχόμενο πόλεμο (;) δεν ήθελε με τίποτε να αφεθούν τα πιθανολογούμενα κοιτάσματα της Περσίας σε ξένα χέρια. Έτσι δημιουργήθηκε μία άλλη εταιρεία με συγχρηματοδότηση της βρετανικής κυβέρνησης, η Concessions Syndicate Ltd και επικεφαλής τον ίδιο τον D'Arcy. Η νέα εταιρεία στράφηκε σε άλλες περιοχές για αναζήτηση πετρελαίου. Μετά από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες, τελικά το 1908 ανακαλύφθηκε το τεράστιο κοίτασμα Masjid Sulaiman. Το κοίτασμα αυτό παρήγαγε πετρέλαιο μέχρι το 1979 (η χρονιά που ξεκίνησε η Ιρανική επανάσταση με τον Αγιατολάχ Χομεϊνί). Το κοίτασμα αυτό ξεκίνησε ουσιαστικά τις γεωπολιτικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή. Αλλαγές των οποίων ακόμη και σήμερα διαπιστώνουμε τα αποτελέσματά τους. Το επόμενο έτος, στα 1909, μία νέα πετρελαϊκή εταιρεία δημιουργήθηκε η οποία αντικατέστησε την Concessions Syndicate Ltd: ήταν η σειρά της Anglo-Persian Oil Company (APOC) η οποία το 1935 μετονομάσθηκε σε British Petroleum (BP).

Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ το 1911 έγινε ο Πρώτος Λόρδος του Ναυτικού (First Lord of Admiralty: κάτι αντίστοιχο με τον υπουργό του Ναυτικού) και ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές της APOC καθώς πίστευε βαθιά στη χρήση του πετρελαίου στα πλοία του Ηνωμένου Βασιλείου. Όταν η εταιρεία, λίγο πριν το ξέσπασμα του πρώτου παγκόσμιου πολέμου, αντιμετώπισε χρηματοοικονομικά προβλήματα ο Τσώρτσιλ τη στήριξε πολιτικά καθώς διέβλεπε τον επερχόμενο πόλεμο. Ως συνεπακόλουθο, έκτοτε, ο Τσώρτσιλ, μαζί με τον T.E. Lawerence (ο γνωστός Λώρενς της Αραβίας), υπήρξαν από τους βασικούς «παίκτες» στη γεωπολιτική του πετρελαίου και στη διαμόρφωση των τότε συνόρων της περιοχής. Το 1916 υπεγράφη μυστικά μία συνθήκη μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, και της Ρωσίας (Συνθήκη Sykes-Picot) με την οποία ουσιαστικά ξεκίνησε η διαμόρφωση των μετα-Οθωμανικών κρατών της περιοχής... Αυτή η συμφωνία επιστέγαζε τον έλεγχο-διαχείριση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής... Ο αυθεντικός χάρτης της μυστικής συμφωνίας Sykes-Picot βρίσκεται εδώ. Προσέξτε τη φράση "SECRET" πάνω αριστερά στο χάρτη.

Σήμερα, 100 χρόνια μετά, ορισμένοι «κοιτάζουν» προς τη συμφωνία Sykes-Picot. Αυτό αποτελεί προσωπική εκτίμηση-διαίσθηση του αρθογράφου. Αυτή τη συμφωνία δείχνει να «φοβάται» ο κ. Ερντογάν και τοποθετεί ως αντιστάθμισμά της στο τραπέζι τη Συνθήκη της Λωζάνης. Δεν θα πρέπει να μας προκαλεί έκπληξη η αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάνης από πλευράς Ερντογάν: η ομιλία Ερντογάν βρίσκεται μέσα στα πλαίσια του αναθεωρητισμού και του νεο-Οθωμανισμού. Από το 2001 είχε αναγνωρισθεί το γεγονός πως από τη στιγμή που μία περιοχή αποκτά την ιδιότητα της εν δυνάμει πλουτοπαραγωγικής (resource potential) τότε αυτόματα η περιοχή αυτή, ίσως, μετατραπεί σε εστία συγκρούσεων (resource wars). Ας έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας πως κάθε συνθήκη (treaty) ή συμφωνία (agreement) δεν είναι το διακύβευμα (stake) ενός παιγνίου. Οι συνθήκες και οι συμφωνίες αποτελούν το μέσο για τον έλεγχο-διαχείριση του διακυβεύματος... Ας είμαστε ξεκάθαροι: το διακύβευμα στο παίγνιο του νεοθωμανισμού του κ. Ερντογάν είναι οι πλουτοπαραγωγικές πηγές και πιο συγκεκριμένα οι υδρογονάνθρακες (για τους οποίους τώρα ξαφνικά στην Ελλάδα, «κάποιοι» ανακάλυψαν πως τελικά υπάρχουν...).

Στην Ελλάδα, αναφερθήκαμε στη συμφωνία Sykes-Picot τον Ιανουάριο του 2016. Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, το Μάρτιο του 2016 ξεκίνησε η συζήτηση για την ανάγκη μίας νέας συμφωνίας Sykes-Picot: «...Ιt's time to renegotiate the contract that put the Middle East together. The "contract" is the 1916 Sykes-Picot Agreement (...) A new Sykes-Picot Agreement, if you will....»

Το Μάιο του 2016, αναφέρθηκε στη συμφωνία Sykes-Picot ο πρόεδρος του πανίσχυρου Council on Foreign Relations των ΗΠΑ κ. Richard Haass. Ο κ. Haass έδωσε μεν ως μία εναλλακτική (option) την αποκατάσταση (restore) της συμφωνίας Sykes-Picot μέσω της επανένωσης (!!!) χωρών οι οποίες εμφανίζονται στο χάρτη Sykes-Picot, δηλαδή μέσω του ανασχεδιασμού συνόρων στην περιοχή, αλλά το απέκλεισε καθώς υπάρχουν τεράστιες θρησκευτικές, εθνικές, και ιδεολογικές διαφορές, άρα αυτό θα ήταν παράνοια. Ο κ. Haass φαίνεται να προτείνει μία άλλη εναλλακτική: όσες κυβερνήσεις της περιοχής ικανοποιούν συγκεκριμένα πρότυπα (standards) να ενδυναμωθούν. Οι υπόλοιπες να αποδυναμωθούν... Σε κάθε περίτπωση, ο κ. Haass θεωρεί πως με ορσιμένους τρόπους η συμφωνία Sykes-Picot επιστρέφει («In some ways, the pre-Sykes-Picot Middle East is coming back»). Όχι όμως με την Τάξη Πραγμάτων που είχε επιβάλλει η Οθωμανική Αυτοκρατορία («but without the order imposed by the Ottoman Empire»).

Το Μάϊο του 2016 επίσης οι New York Times θυμήθηκαν τη συμφωνία Sykes-Picot, με την παρουσίαση διάφορων χαρτών της περιοχής και έναν τίτλο που εξάπτει τη φαντασία... Δύο μήνες μετά, ακολούθησε το «πραξικόπημα» στην Τουρκία.

Αν προσπαθήσει να δει κανείς τα γεγονότα της περιοχής ως παίγνιο τότε θα πρέπει να καταφύγει στους 3 συγκεκριμένους κανόνες της Θεωρίας Παιγνίων:

1. Κάθε παίκτης οφείλει να διαθέτει μία στρατηγική υπεροχής («Dominance Strategy»).

2. Κάθε παίκτης οφείλει να εφαρμόσει τη στρατηγική αυτή.

3. Κάθε παίκτης πρέπει να κρατήσει μυστικό το γεγονός πως διαθέτει τέτοια στρατηγική.

Με όρους της Θεωρίας Παιγνίων λοιπόν, μόλις αποκαλύφθηκε η στρατηγική υπεροχής (dominance policy) του κ. Ερντογάν. Δεν είναι πια κρυφή. Το σημαντικότερο; Αποκαλύφθηκε ο φόβος του.

Δεν είναι η Συνθήκη της Λωζάνης... Είναι η Sykes-Picot ηλίθιε.

https://www.huffingtonpost.gr/entry/-sykespicot-_gr_12325490