ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 3

10. Πολιτικά Κόμματα
Πολιτικό κόμμα είναι μια ομάδα ανθρώπων που δρουν εθελοντικά για να προωθήσουν μια συγκεκριμένη πολιτική.
Ένα πολιτικό κόμμα δεν είναι τμήμα του κράτους. Το κράτος μπορεί να λειτουργήσει χωρίς πολιτικά κόμματα.
Αν κάποιοι πολίτες θέλουν να προωθήσουν μια συγκεκριμένη πολιτική, μπορούν να δημιουργήσουν ένα πολιτικό κόμμα για να το κάνουν, αλλά το κράτος μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τα κόμματα αυτά.
Ένα μεγάλο κόμμα χρειάζεται ανθρώπους για να λειτουργούν τα γραφεία του, να δημοσιοποιούν τις απόψεις του, να οργανώνουν συναθροίσεις και ομιλίες, να συγκεντρώνουν χρήματα, να δημιουργούν νέα τμήματα του κόμματος και να επικοινωνούν τακτικά με τα κομματικά μέλη. Τα κόμματα, για να τα κάνουν όλα αυτά προσλαμβάνουν εργαζόμενους που έχουν γίνει γνωστοί με διάφορα ονόματα - αξιωματούχοι, γραμματείς, γραφειοκράτες, νομενκλατούρα. Τα ονόματα δεν έχουν σημασία. Αυτό που έχει σημασία, είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι κερδίζουν το ψωμί τους λειτουργώντας κάποιο πολιτικό κόμμα και ελέγχοντας τη δουλειά του. Αποφασίζουν τι να κάνουν και πώς να το κάνουν, επιδρούν στις υποψηφιότητες που προτείνονται για τις διάφορες θέσεις του κόμματος.
Πολλοί από αυτούς τους αξιωματούχους ενδιαφέρονται περισσότερο για τη δουλειά τους στο κόμμα παρά για την πολιτική του κόμματος.
30
Κάθε κόμμα έχει τη δική του πολιτική, αλλά μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές της πολιτικής. Στα περισσότερα κόμματα, διαφορετικές υπο-ομάδες υποστηρίζουν διαφορετικές γραμμές κομματικής πολιτικής. Όταν ένα συγκεκριμένο κόμμα κερδίζει μια πλειοψηφία σε μια εκλογική αναμέτρηση -στην οποία πολλοί ψηφοφόροι μπορεί να μην είχαν ενδιαφερθεί να ψηφίσουν - τότε αρχίζει να κυβερνά το κράτος. Ο επικεφαλής του γίνεται πρόεδρος ή πρωθυπουργός και οι κομματικοί ηγέτες αναλαμβάνουν υπουργεία. Αυτό το κόμμα τότε γίνεται κυβερνητικό και οι ηγέτες του χρησιμοποιούν τις κυβερνητικές θέσεις τους για να εφαρμόζουν την πολιτική του κόμματος. Έτσι λειτουργούν σήμερα όλα τα «δημοκρατικά» κράτη. Στην πραγματικότητα αυτό βρίσκεται σε σύγκρουση με την βασική αρχή της δημοκρατίας, η οποία δίνει δικαιοδοσία σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για νόμους και πολιτικές.
Επίσης συγκρούεται με τη δημοκρατική αρχή της ανάδειξης μόνο με κλήρωση.
Η κυβέρνηση της κοινωνίας από τα πολιτικά κόμματα δεν είναι δημοκρατία. Στη «Δημο-Κρατία» οι πολίτες ψηφίζουν άμεσα για τις πολιτικές, όχι για τα πολιτικά κόμματα. Αυτό που σήμερα ονομάζεται «Δημοκρατία» είναι η Κυριαρχία των Εκπροσώπων (ΚΕ). Στη δημοκρατία, οι κομματικοί ηγέτες μπορούν να αποφασίζουν μόνο τις πολιτικές του κόμματός τους, όχι της κοινωνίας ως συνόλου. Τα κόμματα μπορούν να προτείνουν μια πολιτική στους πολίτες. Αλλά όχι να αποφασίζουν γι' αυτούς.
Ένα πολιτικό κόμμα που υποστηρίζει μια συγκεκριμένη πολιτική συμβάλλει στη δημοκρατία, αλλά ένα κόμμα που αποφασίζει όλες τις πολιτικές για όλους τους πολίτες, είναι ανοιχτά αντιδημοκρατικό.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα πολιτικά κόμματα παντού χειροτέρεψαν με τρεις τρόπους:
1. Οι αξιωματούχοι πήραν τα ηνία του κόμματος από τους διαμορφωτές πολιτικής, που τα είχαν πριν.
2.Τα κόμματα άρχισαν να επιζητούν εξουσία για το δικό τους καλό, όχι για το καλό της κοινωνίας.
3.Τα περισσότερα πολιτικά κόμματα έχουν γίνει ψηφοθηρικές μηχανές.
31
Σήμερα, στις περισσότερες χώρες, οι κομματικοί αξιωματούχοι κυβερνούν τα κράτη (και τα κόμματα) για το δικό τους όφελος, όχι για το όφελος όλων των πολιτών.
* * *
11. Άμεση Δημοκρατία
«Πολιτική» σημαίνει δύο πράγματα:
1. Αποφάσεις για το τι πρέπει να κάνει μια ολόκληρη κοινωνία.
2. Πραγματοποίηση αυτών των αποφάσεων
Στην Άμεση Δημοκρατία (ΑΔ) κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στο πρωταρχικό καθήκον, να προτείνει μια πολιτική, να συζητά και να ψηφίζει γ' αυτήν. Οι δημόσιες συζητήσεις για τις πολιτικές αποτελούν τον πυρήνα, την ουσιαστική έννοια της Άμεσης Δημοκρατίας. Στην Αθήνα αυτές οι συζητήσεις ώθησαν τους ανθρώπους να παράγουν φιλοσοφία, να εφεύρουν το Θέατρο, την Τραγωδία, την Κωμωδία και να πείθουν τους ανθρώπους με λογικά επιχειρήματα, αντί να επιβάλλονται με τη χρήση της εξουσίας. Οι δημόσιες συζητήσεις για τις πολιτικές είναι γνήσιες μόνο αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις που να δίνουν τη δυνατότητα συμμετοχής στον κάθε πολίτη.
Πώς μπορούν να το κάνουν αυτό τα εκατομμύρια;
Σήμερα μπορούν να το κάνουν - χρησιμοποιώντας για τη συζήτηση την τηλεόραση, τα κινητά, τις μαγνητικές κάρτες και χρησιμοποιώντας τις οθόνες επαφής για να ψηφίζουν. Στην αρχαία Αθήνα οι πολίτες συζητούσαν την πολιτική σε ανοιχτό χώρο που ονομαζόταν «Αγορά». Η σύγχρονη Αγορά είναι η τηλεόραση, όπου κάθε πολίτης μπορεί να μιλά σε εκατομμύρια άλλους πολίτες. Στην ΑΔ κάθε κυβερνητικό υπουργείο (Υγεία, Εκπαίδευση, Βιομηχανία, Οικονομικά κ.λπ.) θα λειτουργεί το δικό του κανάλι τηλεόρασης όλο το 24ωρο και όλο το χρόνο. Όταν βάζουμε ένα κανάλι, θα δείχνει ένα πάνελ ομιλητών που θα συζητά πολιτικές για το υπουργείο αυ-
32
τό. Οι συνομιλητές πρέπει να έχουν γνώση και εμπειρία σε ζητήματα του συγκεκριμένου τομέα. Θα απαντούν ερωτήσεις που θα υποβάλλονται τηλεφωνικά από το κοινό. Θα εξηγούν τα καλά και κακά σημεία κάθε πρό-τασης. Τα μέλη του πάνελ πρέπει να βγαίνουν με κλήρωση (όχι εκλογές) από έναν κατάλογο ανθρώπων με την απαιτούμενη εμπειρία. Τα μέλη του πάνελ θα αλλάζουν τακτικά. Κανένα μέλος δεν θα έχει δύο συνεχόμενες θητείες. Κάθε αμοιβή σε μέλος του πάνελ θα αποτελεί κακούργημα που πρέπει να τιμωρείται.
Το κανάλι της τηλεόρασης θα δείχνει καταλόγους με όλες τις προτεινόμενες πολιτικές και το πάνελ θα συζητά τα υπέρ και τα κατά της κάθε μιας. Οι τηλεθεατές θα μπορούν να τηλεφωνούν ανά πάσα στιγμή για να ρωτούν, ασκούν κριτική και προτείνουν ιδέες. Κάθε πρόταση θα δικαιούται χρόνο συζήτησης (όπως θα ορίζει το Σύνταγμα). Όταν τελειώσει αυτός ο χρόνος, η πρόταση θα μπαίνει σε ψηφοφορία. Το κοινό θα έχει 48 ώρες για να ψηφίσει για κάθε πρόταση. Οποιαδήποτε πρόταση λάβει τον απαι-τούμενο αριθμό ψήφων θα υποβάλλεται σε δεύτερο γύρο συζητήσεων και ψήφισης. Μια πολιτική που κερδίζει τον απαιτούμενο αριθμό ψήφων στο δεύτερο γύρο μιας ψηφοφορίας, θα γίνεται κρατική πολιτική. Αν οι πολίτες απαιτήσουν μια τρίτη ψηφοφορία, η πρόταση θα υποβάλλεται σε τρίτο γύρο συζήτησης και ψήφισης.
Είναι σήμερα δυνατό να γίνονται δημόσιες συζητήσεις εκατομμυρίων ανθρώπων για πολιτικές. Φυσικά, όταν εγκαθιδρυθεί «η πολιτική χωρίς πολιτικούς», όλοι οι πολίτες πρέπει να επινοήσουν και να υιοθετήσουν ένα σύνταγμα για να αποφασίζονται οι διαδικασίες. Θα εμφανιστούν απρόβλεπτα προβλήματα, αλλά «όταν υπάρχει θέληση, υπάρχει τρόπος», ιδιαίτερα με τη βοήθεια της τηλεόρασης, των κινητών τηλεφώνων, μαγνητικών καρτών, των πληροφοριών με τις οθόνες επαφής και το Διαδίκτυο. Το τι τεχνολογία θα χρησιμοποιείται και πώς, αυτό θα αποφασίζεται από όλους τους πολίτες όταν συγκροτηθεί η Άμεση Δημοκρατία. Για την ώρα είναι αρκετό να κατανοηθεί ότι με τη χρήση ηλεκτρονικής επικοινωνίας μπο-ρούμε να εγκαθιδρύσουμε ένα πολιτικό σύστημα όπου κάθε πολίτης μπορεί να προτείνει, να συζητά και να ψηφίζει για κάθε νόμο και πολιτική.
Όταν έχει αποφασιστεί μια πολιτική, θα συγκροτείται μια ομάδα που θα την κάνει πράξη. Τα μέλη της ομάδας θα ορίζονται με κλήρωση μεταξύ ενός συνόλου ανθρώπων με εμπειρία και γνώση πάνω στο συγκεκριμένο καθήκον. Αυτά τα άτομα θα αλλάζουν σε τακτά διαστήματα. Τυχόν παρά-
33
πονα για ανικανότητα ή διαφθορά μελών της ομάδας, θα ερευνώνται αμέσως - και θα τιμωρούνται αν απαιτείται.
* * *
12. ΑΔ στο χώρο δουλειάς
Η χρήση της τηλεόρασης για τις δημόσιες συζητήσεις σε ζητήματα πολιτικής, εγείρει το ερώτημα:
«Ποιος αποφασίζει τι θα δείχνει η τηλεόραση;»
Αυτοί που αποφασίζουν μπορεί να χειρίζονται τη συζήτηση και την ψηφοφορία.
Αυτό εγείρει ένα περαιτέρω ερώτημα: «Ποιος αποφασίζει πολιτική σε κάποιο χώρο εργασίας κι όχι απλώς στην τηλεόραση;»
Η ΑΔ δίνει μια καθαρή απάντηση: εάν η πλειοψηφία των πολιτών δεν αποφασίζουν διαφορετικά, όλα τα ζητήματα σε κάθε χώρο δουλειάς πρέπει να αποφασίζονται από όλους τους απασχολούμενους που εργάζονται εκεί. Αυτό θέτει το ζήτημα της Ιδιωτικοποίησης έναντι Εθνικοποίησης της οικονομίας. Βλέπουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι Ιδιωτικοποίηση ή Εθνικοποίηση των οικονομικών μονάδων, αλλά Δημοκρατικοποίησή τους.
Κάθε εργαζόμενος και εργαζόμενη πρέπει να έχει το δικαίωμα να προτείνει, συζητά και ψηφίζει για κάθε πολιτική στη δουλειά του/της. Αυτό θα κάνει τη δουλειά πολύ πιο ενδιαφέρουσα και αποδοτική. Εάν οι εργαζόμενοι επιθυμούν να προτείνουν εμπειρογνώμονες για να αποφασίζουν πάνω σε τεχνικά ζητήματα, αυτό πρέπει να γίνει με κλήρωση και να διατηρείται το δικαίωμα των εργαζομένων να ανακαλούν οποιαδήποτε πρόταση ανά πάσα στιγμή.
Μερικοί λένε ότι η ΑΔ είναι αδύνατο να λειτουργήσει στην πράξη. Είναι όμως επιθυμητή; Εάν ναι, όπου υπάρχει θέληση, υπάρχει τρόπος. Όταν όλοι οι απασχολούμενοι αποφασίζουν για όλες τις πολιτικές, η διοίκηση και τα συνδικάτα γίνονται περιττά. Αυτό θα μειώσει κατά πολύ το κόστος παραγωγής και θα εξαλείψει τις περισσότερες συγκρούσεις που υπάρχουν,
34
αφού οι άνθρωποι δεν ενεργούν ενάντια στις ίδιες τους τις αποφάσεις. Η Άμεση Δημοκρατία των εργαζομένων στο χώρο δουλειάς, θα τερματίσει την κακοκεφιά που νιώθουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι σήμερα επειδή δεν μπορούν να αποφασίσουν τίποτα που να αφορά τη δουλειά τους και απλώς αντιτίθενται σε κάποιες αποφάσεις που παίρνει η διεύθυνση της επιχείρησης και τα συνδικάτα.
Απόπειρες εισαγωγής της ΑΔ στο χώρο δουλειάς, θα αντιμετωπισθούν με άγρια αντίσταση από τη διεύθυνση, τα συνδικάτα και τα πολιτικά κόμματα. Όσοι και όσες βρεθούν μπροστά σ' αυτή την αντίσταση, πρέπει να αποφασίσουν πώς να την αντιμετωπίσουν. Προς το παρόν, είναι αρκετό να υποστηριχτεί ότι η ΑΔ στο χώρο δουλειάς αποτελεί εναλλακτική λύση στις σημερινές μεθόδους παραγωγής που εμπνέουν συνεχείς συγκρούσεις και απελπισία.
Σε μικρούς χώρους εργασίας, οι εργαζόμενες και εργαζόμενοι μπορούν να πραγματοποιούν συνεδριάσεις σε μια αίθουσα όπου θα συζητείται η πολιτική και θα παίρνονται οι αποφάσεις σηκώνοντας τα χέρια. Όταν θέλουν να αποφασίσουν εκατοντάδες ή χιλιάδες εργαζόμενοι, μπορούν να το κάνουν με τη χρησιμοποίηση κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης ή μέσα από δίκτυα κομπιούτερ και άλλες μεθόδους ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να συζητούν αυτές τις διαδικασίες χωρίς εξωτερική παρέμβαση και να εφαρμόζεται η απόφαση της πλειοψηφίας.
Η εισαγωγή της ΑΔ στη δουλειά θα αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα, αλλά τα τεχνικά προβλήματα μπορούν να ξεπεραστούν με τη χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας. Αν η έχθρα τιθασευτεί με την ανεκτικότητα και ο θυμός με το χιούμορ, η ΑΔ μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς βία και αιματοχυσία. Όταν αυτοί και αυτές που επιθυμούν την ΑΔ γίνουν πλειοψηφία -και την εφαρμόσουν- θα μετασχηματίσουν όχι μόνο τη δουλειά τους αλλά και τις ζωές τους, καθώς και τη ζωή ολάκερης της κοινωνίας.
Η ΑΔ μπορεί να εισαχθεί μόνο αν τη θέλουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι Χωρίς πλειοψηφική υποστήριξη, η ΑΔ πουθενά δεν θα υπάρξει.
* * *
35
13. ΑΔ στην Εκπαίδευση
Στην εκπαίδευση οι περισσότεροι φοιτητές δεν μπορούν να επιδράσουν στο αντικείμενο της διδασκαλίας τους. Αυτό παράγει πλήξη, απόγνωση και μηχανική μάθηση. Η διδασκαλία θα έπρεπε να εμπνέει την περιέργεια και τη δημιουργικότητα. Η συσσώρευση στοιχείων μέσα στη μνήμη δεν είναι αναγκαία, τη στιγμή που καθένας μπορεί να συμβουλευτεί ανά πάσα στιγμή το Διαδίκτυο. Η εκπαίδευση σήμερα, αντί να διεγείρει το κριτικό πνεύμα και τη δημιουργικότητα, επιβάλλει στους φοιτητές να αποδέχονται αυτά που διδάσκονται.
Η Άμεση Δημοκρατία στην εκπαίδευση βασίζεται σε κοινές συσκέψεις διδασκόντων και διδασκομένων για να αποφασίζεται τι θα διδάσκεται και πώς. Όταν τέτοιες συσκέψεις αποφασίζουν τα διδακτικά αντικείμενα και μεθόδους, η εκπαίδευση θα αλλάξει ριζικά προς το καλύτερο. Οι σπουδαστές θα μπορούν να εγείρουν τα προβλήματά τους και να συζητούν πώς να τα υπερβαίνουν: Το διδακτικό προσωπικό θα ακούει την κριτική και τις προτάσεις για τους τρόπους βελτίωσης της διδασκαλίας. Όλη η σχέση διδασκόντων-διδασκομένων θα μεταμορφωθεί.
Αυτό που είναι γνωστό σήμερα ως «Εκπαίδευση» είναι μια μονομερής ροή πληροφόρησης από τους διδάσκοντες προς τους σπουδαστές. Αυτό πρέπει να αντικατασταθεί από έναν διάλογο, όπου και οι δύο πλευρές μαθαίνουν η μία από την άλλη. Σήμερα, οι δάσκαλοι (καθηγητές κ.ά.) διδάσκουν συσσωρευμένη γνώση, αλλά σε μια κοινωνία της διαρκούς καινοτομίας, μπορούν οι δάσκαλοι να μάθουν πολλά από τους σπουδαστές. Τη σύγχρονη εποχή μέρος από την συσσωρευμένη γνώση και εμπειρία καθίσταται σε σύντομο χρονικό διάσημα απηρχαιωμένη. Η χρήση των εμπο-ρευματοκιβωτίων (κοντέινερς) στη ναυτιλία, των κομπιούτερ στην λογιστική και την εκτύπωση, των δορυφόρων στην ναυσιπλοΐα, βάζουν ένα τέλος σε παραδοσιακές ειδικότητες στους τομείς των εφαρμογών τους. Πολλά παιδιά σήμερα διδάσκουν τους γονείς τους πώς να χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο ή το κινητό τηλέφωνο. Αυτή η κατάσταση ποτέ δεν υπήρχε στο παρελθόν. Το Ίντερνετ δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να συμβουλεύεται βιβλιοθήκες, μουσεία ή τράπεζες δεδομένων ανά πάσα στιγμή και ο-
36
πουδήποτε. Η χρήση των κομπιούτερ ως διδακτικών βοηθημάτων μπορεί να σώσει τους διδάσκοντες από μεγάλο μέρος κοπιαστικής δουλειάς. Μια προσωπική σχέση διδάσκοντα-διδασκόμενου αποκτά σήμερα νέα σημασία. Ένας δάσκαλος δεν χρειάζεται να κάνει ότι κάνει ένα κομπιούτερ - δηλαδή να μεταδίδει συσσωρευμένη γνώση. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθούν τους σπουδαστές για την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα. Πρέπει να υπάρξει βαθύς εκδημοκρατισμός των σχέσεων εκπαιδευτικών-σπουδαστών. Οι μονόλογοι των εκπαιδευτικών πρέπει να αντικατασταθούν από διαλόγους με τους σπουδαστές τους.
Η εκπαίδευση των πολύ νέων απαιτεί την καθοδήγηση των διδασκόντων. Στην ΑΔ μια τέτοια καθοδήγηση σκοπεύει να καλλιεργήσει την αυτονομία του παιδιού, την περιέργειά του, τη δημιουργικότητά του και το σεβασμό για την αυτονομία των άλλων, αντί για την υπακοή και την υποταγή.
Η εισαγωγή της ΑΔ στην εκπαίδευση επαφίεται στους απανταχού εκπαιδευτικούς και τους διδασκόμενους. Όπως συμβαίνει με την Άμεση Δημοκρατία στο χώρο δουλειάς, οι διαδικασίες για την ΑΔ στην Εκπαίδευση δεν πρέπει να αποφασίζονται από τα έξω, αλλά από κοινές συγκεντρώσεις σπουδαστών και προσωπικού. Αν η ΑΔ στις εκπαιδευτικές διαδικασίες παράξει ανεπιθύμητα αποτελέσματα, αυτά μπορούν να αλλάξουν (γρηγορότερα απ' ότι σε οποιοδήποτε άλλο σύστημα). Αυτό είναι τμήμα της μαθησιακής διαδικασίας.
* * *
14. ΑΔ στην Οικογένεια
Σήμερα, οι άνδρες κυριαρχούν στις περισσότερες οικογένειες σε όλο τον κόσμο. Οι άνδρες αποφασίζουν όλα τα κύρια ζητήματα, ιδιαίτερα τις σχέσεις της οικογένειας με την κοινωνία, έξω από την οικογένεια. Στις γυναίκες επιτρέπεται να αποφασίζουν για μικρότερα ζητήματα μέσα στην οικογένεια, ιδιαίτερα αυτά που αφορούν την φροντίδα των παιδιών, αλλά πρέπει να υπακούουν τις αποφάσεις των ανδρών, ακόμα κι όταν διαφωνούν μ' αυτές. Με τη σειρά τους, τα παιδιά πρέπει να υπακούουν και τους
37
δύο. Έτσι, οι περισσότερες γυναίκες και τα παιδιά δεν ζουν σύμφωνα με τις δικές τους αποφάσεις και δεν είναι ελεύθεροι.
Η θρησκεία -και η παράδοση- στηρίζουν αυτή τη σύμβαση. Πολλές γυναίκες, με βάση τους όρους της Παράδοσης και της Θρησκείας αποδέχονται -και δικαιολογούν- αυτή τη διευθέτηση. Και όμως, για όσο οι γυναίκες δεν είναι ελεύθερες, δεν θα είναι ελεύθεροι ούτε οι άνδρες. Αυτοί κυριαρχούνται από την εμμονή τους να κυριαρχούν.
Η Συνθήκη της Κυριαρχίας, καθορίζει στους οπαδούς της να κυριαρχούν ή να κυριαρχούνται. Πολλοί προσπαθούν να αλλάξουν θέση, από κυριαρχούμενοι να γίνουν κυρίαρχοι. Αυτό αφήνει άθικτη την Συνθήκη της Κυριαρχίας. Ο αγώνας εναντίον της Συνθήκης της Κυριαρχίας δεν είναι ενάντια στους άνδρες, αλλά ενάντια στην κυριαρχία. Αν οι γυναίκες γίνουν οι κυρίαρχες, απλώς ανταλλάσσουν ρόλους, αλλά διατηρούν τη Συνθήκη Κυριαρχίας.
Μερικοί εθίζονται στη Συνθήκη της Κυριαρχίας, είτε ως κυρίαρχοι είτε ως κυριαρχούμενοι. Η κυριαρχία των παιδιών από τους ενήλικες (στο σπίτι, στον παιδικό σταθμό, το σχολείο ή το κολλέγιο) είναι μέρος της Συνθήκης Κυριαρχίας. Δημιουργεί υποτακτικό χαρακτήρα στα παιδιά, τα οποία ως ενήλικες θα επαναλάβουν το ίδιο οικογενειακό μοντέλο που προσπαθεί να αποζημιώσει για την κυριαρχία που υπέστησαν, με την κυριαρχία επί άλλων.
Αυτό διαιωνίζει τη Συνθήκη Κυριαρχίας, στην οικογένεια και στην κοινωνία.
Οι οικογένειες που ζουν σε Συνθήκη Κυριαρχίας, καθορίζουν τα παιδιά τους να γίνουν πολίτες που θα αποδέχονται την κυριαρχία των Αφεντικών, των Εμπειρογνωμόνων, των Αξιωματούχων των Συνδικάτων, των Ιερέων, των Πολιτικών και του Κράτους.
Αποδέχονται την κυριαρχία ως αναπόφευκτη, «Φυσική» και απαραίτητη, και επιζητούν να κυριαρχήσουν πάνω σε άλλους.
Μόνο με την απόρριψη της Συνθήκης Κυριαρχίας μπορεί να σπάσει κάποιος το φαύλο κύκλο. Σήμερα μπορούμε να αντικαταστήσουμε τη Συνθήκη Κυριαρχίας από τη Συνθήκη Αυτονομίας και να καλλιεργήσουμε την αυτονομία, όχι την υποτακτικότητα, για ΟΛΑ τα μέλη της οικογένειας.
38
Η Άμεση Δημοκρατία καταργεί τη Συνθήκη Κυριαρχίας εγκαθιδρύοντας τη Συνθήκη Αυτονομίας στην Πολιτική, στη Δουλειά, στην Εκπαίδευση και στην Οικογένεια. «Αυτο-νομία» σημαίνει να ζεις με βάση νόμους που εσύ έφτιαξες. Στη Συνθήκη Αυτονομίας, διευθύνει καθένας μόνο τον εαυτό του και το κάνει με το σεβασμό της αυτονομίας των άλλων. Μέσα στην οικογένεια αυτό σημαίνει ότι οι γονείς σέβονται -και καλλιεργούν- την αυτονομία ο ένας της άλλης και την αυτονομία των παιδιών τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά θα αφήνονται να κάνουν ότι θέλουν. Καθοδη-γούνται να σέβονται την αυτονομία των άλλων. Ο σεβασμός για τους άλλους δεν κληρονομείται, αλλά αποκτάται με την ανατροφοδότηση μέσα στην οικογένεια. Οι ενήλικες που έχουν περισσότερη εμπειρία πρέπει να καθοδηγούν τα παιδιά (το επίπεδο καθοδήγησης εξαρτάται από την εμπειρία του παιδιού) να γίνουν αυτόνομα. Η καθοδήγηση πρέπει να αποφεύγει την κυριαρχία. Πρέπει να θέτει όρια στις επιθυμίες του παιδιού και να καλλιεργεί την ικανότητά του να αποφασίζει μέσα σ' αυτά τα όρια. Καλλιεργώντας την αυτονομία του παιδιού και το σεβασμό του για την αυ-τονομία των άλλων, οι γονείς θα δημιουργήσουν υπεύθυνα άτομα με ανθρωποκεντρικές προτεραιότητες, ικανά να δημιουργήσουν μια κοινωνία που θα διευθύνεται από όλους τους πολίτες της για όφελος της κοινότητας, της κοινωνίας και της ανθρωπότητας.
* * *
15. Βασικοί Κανόνες της ΑΔ
Για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της ΑΔ είναι αναγκαίο να τεθούν οι βασικοί κανόνες που θα την διέπουν. Τέτοιοι κανόνες είναι «Το Σύνταγμα» της ΑΔ. Κι αυτοί μπορούν ν' αλλάξουν οποιαδήποτε στιγμή, αλλά οι αλλαγές απαιτούν μια μεγάλη πλειοψηφία (για παράδειγμα 80% όλων των πολιτών) να περιφρουρεί τυχόν συγκυριακές ή ασήμαντες αλλαγές, έτσι ώστε το Σύναγμα να παραμένει βιώσιμο για μακρύτερο διάστημα.
Μόνο όσοι ζουν σε ΑΔ πρέπει να αποφασίζουν τις λεπτομέρειες ενός τέτοιου Συντάγματος, αλλά αυτοί που προωθούν σήμερα την ΑΔ μπορούν να προτείνουν μερικές γενικές αρχές που πρέπει να εξεταστούν.
39
Η ΑΔ πρέπει να εκπαιδεύσει τους νέους της να αποδεχθούν τον αν-θρωποκεντρισμό ως προτεραιότητα, αφού προτεραιότητες εγω/εθνο/θεο-κεντρισμού θα δημιουργήσουν διαμάχες στην ΑΔ και -τελικά- θα την α-ποσυνθέσουν.
Αφού η ΑΔ κυβερνά με αποφάσεις της πλειοψηφίας, μπορεί να γίνει μια δικτατορία της πλειοψηφίας.
Το Σύνταγμα της ΑΔ πρέπει να το εμποδίσει, με την προσήλωση στις αρχές:
1. Το δικαίωμα κάθε μειοψηφίας (πολιτικής/ εθνικής/ σεξουαλικής/ θρησκευτικής ή άλλης) να εκφράζει και προωθεί τις απόψεις της - στις οποίες περιλαμβάνονται απόψεις εναντίον της ΑΔ, όσο και απεχθείς να είναι αυτές για την πλειοψηφία- πρέπει να εξασφαλίζεται και να προστατεύεται, ενάντια σε κάθε παραβίασή του από οποιαδήποτε πλειοψηφία.
2. Κάθε μειοψηφία πρέπει να έχει το δικαίωμα να ασκεί βέτο σε συγκεκριμένες αποφάσεις, με την προϋπόθεση να προτείνει εναλλακτικές πολιτικές στην απόφαση που αμφισβήτησε. Το δικαίωμα βέτο δεν ισχύει για κάθε απόφαση. Όλοι οι πολίτες πρέπει να αποφασίζουν σε ποιες αποφάσεις μπορεί να ασκηθεί βέτο.
3. Μια μειοψηφία μπορεί να εξαιρείται από την υποχρέωση να υπακούει σε συγκεκριμένες αποφάσεις που ισχύουν μόνο σ' αυτούς και αυτές που τις ψήφισαν. Όλοι οι πολίτες αποφασίζουν σε ποιες αποφάσεις αυτό ισχύει.
4. Το Σύνταγμα πρέπει να ξεκαθαρίζει ποιες αποφάσεις απαιτούν μια απλή πλειοψηφία και ποιες απαιτούν την πλειοψηφία όλων των πολιτών (περιλαμβανομένων δηλαδή αυτών που δεν ψήφισαν).
Μερικές αποφάσεις μπορεί να απαιτούν αυξημένη πλειοψηφία του 60% ή περισσότερο, του συνόλου των πολιτών.
5. Όταν το 1% του συνόλου των πολιτών προτείνουν τη συζήτηση και ψήφιση μιας συγκεκριμένης απόφασης, αυτή η απόφαση θα συζητηθεί και θα τεθεί για ψήφιση από το σύνολο των πολιτών.
Ένα Σύνταγμα ΑΔ πρέπει να προστατεύει κάθε μειοψηφία από την πι-θανότητα συντριβής της από την πλειοψηφία. Οι μειοψηφίες πρέπει να υπακούουν στις αποφάσεις, αλλά πρέπει να προστατεύονται από την κα-
40
τάχρηση αυτού του κανόνα. Όσοι είναι στην πλειοψηφία πρέπει να εξετά-σουν πώς θα ανταποκριθούν εάν βρεθούν στη μειοψηφία και να κάνουν το καλύτερο δυνατόν για να ελαχιστοποιήσουν τις δυσκολίες της μειοψηφίας. Το πνεύμα της ΑΔ είναι ο σεβασμός της αυτονομίας των άλλων, περιλαμβανομένων αυτών στη μειοψηφία. Οι πλειοψηφίες μπορεί να σφάλλουν, και πρέπει να φροντίζουν ώστε να μην δημιουργούν καταστάσεις όπου λανθασμένες αποφάσεις προκαλούν αδιόρθωτη βλάβη.
Μια κριτική στάση απέναντι στις αποφάσεις μας, είναι προτιμότερη από την υπερβολική αυτοπεποίθηση.
* * *
16. Πώς λειτουργεί η ΑΔ;
Η βασική λειτουργία του πολιτικού συστήματος της ΑΔ, για οποιαδήποτε ομάδα, οποιουδήποτε μεγέθους, περιλαμβάνει τα σημεία που τίθενται στα προηγούμενα κεφάλαια και ακολουθεί το μοντέλο που περιγράφεται στο Κεφάλαιο 11.
Όλοι και όλες οι πολίτες ψηφίζουν άμεσα για όλες τις πολιτικές. Δεν υπάρχουν εκλογές, δεν υπάρχει Κοινοβούλιο και δεν υπάρχει Κυβέρνηση. Σε κάθε χώρο της κοινωνίας, όπως υγεία, εκπαίδευση, οικονομικά, γεωργία, μεταφορές κ.λπ. θα παραχωρείται ένα κανάλι τηλεόρασης, που θα λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα όλο το χρόνο. Πάνελ ομιλητών/ομιλητριών θα ορίζονται με κλήρωση μέσα από σύνολα ανθρώπων με εμπειρία σε κάθε συγκεκριμένο τομέα, θα συζητούν τα υπέρ και τα κατά των διαφόρων προτάσεων που υποβάλουν τηλεφωνικά οι πολίτες. Μια πρόταση γίνεται αντικείμενο συζήτησης ενός πάνελ εάν υποστηρίζεται από το 1% όλων των πολιτών. Οι προτάσεις τοποθετούνται στη σειρά στην τηλεόραση, και οι πολίτες μπορούν να τηλεφωνούν για να προσθέσουν την υποστήριξή τους ώστε να επιτευχθεί το 1% που απαιτείται για περαιτέρω συζήτηση. Κάθε πρόταση έχει καθορισμένο χρόνο συζήτησης, μετά τον οποίο όλοι οι πολίτες ψηφίζουν για να πάρουν απόφαση επ' αυτής. Οι προτάσεις έχουν αριθμό και οι πολίτες μπορούν να ψηφίζουν σε κάθε μια από αυτές από κινητό τηλέφωνο, οθόνη επαφής, μαγνητικές κάρτες ή το Ίντερνετ. Μια
41
πρόταση την οποία η πλειοψηφία καθιστά απόφαση, υποβάλλεται ξανά σε ένα δεύτερο γύρο συζήτησης και ψηφοφορίας και -αν χρειαστεί- και σε τρίτο γύρο.
Εάν κερδίσει απλή πλειοψηφία στο δεύτερο -ή τρίτο - γύρο, γίνεται πολιτική, εκτός κι αν πρόκειται για πρόταση που χρειάζεται μεγαλύτερη πλειοψηφία.
Κάθε πολίτης έχει μια ψήφο. Το να ψηφίζει κάποιος/κάποια για άλλο πρόσωπο είναι κακούργημα. Εξίσου κακούργημα είναι η προσφορά ή λήψη ευνοιών για μία ψήφο.
Η ψήφος δεν είναι καθήκον, αλλά δικαίωμα. Εντούτοις, μια πολιτική είναι δεσμευτική για όλους και όλες, περιλαμβανομένων αυτών που δεν συμμετείχαν στην ψηφοφορία - εκτός από ειδικά ζητήματα που έχουν ορισθεί στο Σύνταγμα της ΑΔ.
Οι πολίτες μπορούν να τηλεφωνούν σε οποιοδήποτε από τα τηλεοπτικά κανάλια οποιαδήποτε ώρα, για να προτείνουν, να σχολιάζουν ή να αμφισβητούν τα πρόσωπα που συζητούν στο κανάλι. Τα μέλη του τηλεοπτικού πάνελ ανταποκρίνονται και μπορεί να προτείνουν λύσεις σε προβλήματα, αλλά δεν ψηφίζουν για προτάσεις τις οποίες συζητούν.
Όλοι οι πολίτες θα αποφασίζουν ποιες προτάσεις απαιτούν απλή πλειοψηφία των ψηφισάντων και ποιες απαιτούν πλειοψηφία του συνολικού εκλογικού σώματος, ή την προτιμησιακή πλειοψηφία που είναι πάνω από το 50% του συνόλου του εκλογικού σώματος.
Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να προτείνει οποιαδήποτε πολιτική, να ψηφίζει σε οποιαδήποτε πολιτική και να κριτικάρει οποιαδήποτε πολιτική.
Από τη στιγμή που θα υιοθετηθεί κάποια πολιτική, θα βγει μια επιτροπή με κλήρωση από ένα σύνολο ανθρώπων με σχετική εμπειρία και γνώση, για να την βάλουν σε πράξη.
Τα μέλη της Επιτροπής έχουν θητεία κάποιο χρονικό διάστημα, μετά από το οποίο επιλέγονται με ψηφοφορία νέα μέλη.
Όλοι οι πολίτες θα αποφασίζουν σε ποιες αποφάσεις μπορεί να βάλει βέτο μια μειοψηφία, οπότε η μειοψηφία πρέπει να προτείνει εναλλακτική λύση στην πολιτική που αμφισβήτησε με βέτο.
42
Όλοι οι πολίτες θα αποφασίζουν ποια απόφαση είναι δεσμευτική γι' αυτούς που την ψήφισαν αλλά όχι γι' αυτούς που την αμφισβήτησαν με βέτο.
Η Άμεση Δημοκρατία εφαρμόζεται στη δουλειά, στην εκπαίδευση και στην οικογένεια. Όμως, οι εργαζόμενοι στη δουλειά και οι φοιτητές και το προσωπικό σε ένα χώρο σπουδών μπορούν να απορρίπτουν το δικαίωμά τους να αποφασίζουν για όλες τις πολιτικές και αντί αυτού να διορίζουν πρόσωπα που θα λαμβάνουν τις αποφάσεις, ανάλογα με το τι πιστεύουν, με δικαίωμα όμως να διατηρούν το δικαίωμα επιστροφής στην Άμεση Δημοκρατία ανά πάσα στιγμή
Όλοι οι πολίτες θα επεξεργάζονται ένα Σύνταγμα που θα δηλώνει τους κανόνες της ΑΔ για τη συγκεκριμένη κοινωνία ή ομάδα. Η αλλαγή του κανόνα θα απαιτεί πλειοψηφία 80% του συνόλου των πολιτών.
Κάθε απόφαση μπορεί να υποβάλλεται σε νέα συζήτηση και ψηφοφορία μετά από ένα χρόνο.
* * *
17. Προβλήματα της ΑΔ
Η Άμεση Δημοκρατία - όπως και κάθε άλλο σύστημα με το οποίο αποφασίζεται μια πολιτική - αντιμετωπίζει δύο ειδών προβλήματα:
1. Τεχνικά προβλήματα, και
2. Εγγενή προβλήματα.
Τα τεχνικά προβλήματα μπορεί να εξαλειφθούν, αλλά τα εγγενή προβλήματα είναι σαν τα ηφαίστεια - μπορεί να αντιμετωπίζονται αλλά όχι να εξαλειφθούν. Μπορεί να επανεμφανιστούν, ίσως με νέες μορφές, και πρέπει να διευθετούνται με νέους τρόπους.
Τα τεχνικά προβλήματα της ΑΔ προέρχονται από το δικαίωμα που έχουν όλοι οι πολίτες να προτείνουν, να συζητούν και να αποφασίζουν για κάθε νόμο και πολιτική. Οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες παρέχουν τα μέσα
43
γι' αυτό, αλλά πρέπει να επιλέγονται διαδικασίες για να προστατεύεται το κοινό από την κατάχρηση αυτού του δικαιώματος. Αυτό μπορεί να το κά-νουν επιτροπές για τις αποφάσεις σε τέτοια ζητήματα, αλλά αυτές πρέπει να ορίζονται με κλήρωση και να υπηρετούν μόνο μια θητεία. Αυτό θα εμποδίσει το σχηματισμό διαφόρων ελίτ που θα ελέγχουν τα πάντα. Αυτό επίσης ισχύει για τις Εκτελεστικές Επιτροπές που αποφασίζουν πώς να κάνουν πράξη τις πολιτικές. Η πραγμάτωση μιας πολιτικής συχνά απαιτεί εμπειρία που λείπει από τους περισσότερους πολίτες, αλλά τα μέλη των επιτροπών μπορούν να αλλάζουν τακτικά για να εμποδίζουν το σχηματισμό των «ελίτ εμπειρογνωμόνων» που θα επιδρούν σε όλες τις αποφάσεις του συγκεκριμένου χώρου.
Τα εγγενή προβλήματα της ΑΔ προέρχονται από δύο ζητήματα:
1. Δεν μπορεί να υπάρξει εγγύηση ότι τα αποτελέσματα μιας απόφασης θα είναι «καλά».
2. Είναι αναπόφευκτες κάποιες συγκρούσεις μεταξύ των γενικότερων πλειοψηφιών και τοπικών πλειοψηφιών.
Μια απόφαση μπορεί να φέρει ανεπιθύμητα -ακόμα και καταστροφικά- αποτελέσματα, τελείως απρόσμενα από τους υποστηρικτές της. Αυτό έχει συμβεί σε πάπες, δικτάτορες, προέδρους, εκπροσώπους, πατεράδες, μητέρες, εμάς τους ίδιους - και σε πλειοψηφίες - παντού. Υπάρχει μικρή πιθανότητα ένας Πάπας, ένας Δικτάτορας, ένας Πρόεδρος, ένας Γενικός Γραμματέας ή ένα σώμα Αντιπροσώπων να ανακαλέσει την απόφαση που έφερε μια καταστροφή. Όλοι αρνούνται να παραδεχτούν ότι είχαν λάθος, γιατί αυτό αμφισβητεί την εξουσία και το ρόλο τους να λαμβάνουν αποφάσεις. Επιμένουν ότι ένα ανεπιθύμητο αποτέλεσμα της απόφασής τους δεν είναι δικό τους λάθος.
Αντίθετα, στην ΑΔ, μια μειοψηφία του 1% μπορεί να εισάγει νέα συζήτηση για μια απόφαση που παρήγαγε ανεπιθύμητα αποτελέσματα και αυτό μπορεί να πείσει μια πλειοψηφία να ανακαλέσει αυτή την απόφαση. Αυτό δεν διασφαλίζει ότι κάθε κακή απόφαση θα ακυρωθεί, αλλά η πιθανότητα να γίνει αυτό στην ΑΔ είναι μεγαλύτερη απ' ότι σε οποιοδήποτε σύστημα κυβερνιέται από αυτούς που επιμένουν στο αλάθητό τους. Οι πολίτες στην ΑΔ δεν χρειάζεται να υφίστανται για απεριόριστο διάστημα τα ανεπιθύμητα αποτελέσματα μιας κακής απόφασης (όπως η συνέχιση ενός χαμένου πολέμου). Δεν χρειάζεται να περιμένουν νέες εκλογές ή να αρχίσουν μια καμπάνια αλλαγής του ηγέτη τους. Μπορούν να ανανεώσουν τη
44
δημόσια συζήτηση για μια κακή απόφαση - και να την ακυρώσουν αμέσως.
Είναι αναπόφευκτες οι συγκρούσεις μεταξύ τοπικών πλειοψηφιών και πλειοψηφιών συνολικότερου φάσματος. Ο καλύτερος τρόπος για την επίλυση αυτών των συγκρούσεων, είναι να συμφωνηθεί εκ προοιμίου ποιου είδους ζητήματα θα αποφασίζονται με συνολικότερη πλειοψηφία όλων των πολιτών - και ποιου είδους με τοπική πλειοψηφία αυτών που είναι άμεσα εμπλεκόμενοι.
Παρά το γεγονός ότι μια συνολικότερη πλειοψηφία μπορεί να επιβάλει τις αποφάσεις της χρησιμοποιώντας βία, κάτι τέτοιο είναι ανεπιθύμητο επειδή υποκινεί τις τοπικές πλειοψηφίες να χρησιμοποιήσουν επίσης βία. Αυτό οδηγεί σε εκτεταμένη ένοπλη σύγκρουση που τελικά θα τερματιστεί με συμβιβασμό. Για να αποφευχθούν τέτοιες συγκρούσεις, είναι καλύτερο να βρεθεί ένας συμβιβασμός που, ενώ καμία από τις πλευρές δεν θα είναι ευχαριστημένη, και οι δύο θα τον δεχθούν ως το «μικρότερο κακό».
Ενώ ένας συμβιβασμός θα είναι αποδεκτός και από τις δύο πλευρές, αν υπάρξει καθαρή νίκη της μιας πλευράς, αυτό θα υποκινήσει την άλλη πλευρά να παρατείνει την αντίστασή της.
Η ΑΔ μειώνει τη ζημιά που προκαλείται από δημαγωγούς. Σε κάθε πολιτικό σύστημα, οι δημαγωγοί μπορεί να επηρεάσουν τους ανθρώπους στη λήψη καταστροφικών αποφάσεων, αλλά μόνο στην ΑΔ αυτό μπορεί να διορθωθεί αμέσως. Στην ΑΔ ένας δημαγωγός μπορεί μόνο να υποστηρίζει μια πολιτική, όχι να την αποφασίζει. Οι δημαγωγοί μπορεί να επηρεάσουν την ψήφο των πολιτών, αλλά αν αυτό θα έχει ανεπιθύμητα αποτελέσματα, οι πολίτες μπορούν να ακυρώσουν την απόφασή τους αμέσως, τερματίζοντας έτσι την επιρροή του δημαγωγού.
Στη δικτατορία, ο δικτάτορας είναι συνήθως ένας δημαγωγός και πρέπει να χάσει την εξουσία του για να αλλάξουν οι αποφάσεις που έχει πάρει. Αυτό δεν είναι εύκολο και χρειάζεται χρόνο. Στην Διακυβέρνηση με Αντιπροσώπους οι πολίτες πρέπει να περιμένουν μέχρι τις επόμενες εκλογές για να αλλάξουν αντιπροσώπους, ελπίζοντας ότι αυτές οι εκλογές θα λάβουν νέες αποφάσεις. Αυτό παρατείνει τα βάσανα που επιφέρουν οι καταστροφικές αποφάσεις.
Μόνο στην ΑΔ μπορούν να ακυρωθούν αμέσως οι καταστροφικές αποφάσεις.
45
Η Άμεση Δημοκρατία δεν αποτελεί μαγική θεραπεία για όλα τα προβλήματα της κοινωνίας. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΕΤΟΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Όποιος κηρύττει μια τέτοια θεραπεία, πουλάει αυταπάτες. Η ΑΔ καταργεί τη δύναμη των πολιτικών και επιλύει πολλά πολιτικά προβλήματα γρηγορότερα από άλλα πολιτικά συστήματα, επειδή στην ΑΔ είναι αδύνατη η αποφυγή της ευθύνης για τις κακές αποφάσεις. Σε όλα τα άλλα πολιτικά συστήματα, οι υπεύθυνοι της λήψης αποφάσεων μπορούν να αποφεύγουν την ευθύνη τους για αποφάσεις που παρήγαγαν ανεπιθύμητα αποτελέσματα, μεταθέτοντας την ευθύνη σε άλλους. Η αποφυγή της υπευθυνότητας λειτουργεί σαν βέλο που αποκρύπτει από τους περισσότερους πολίτες τόσο τις αιτίες, όσο και τα πρόσωπα που λαμβάνουν κακές αποφάσεις.
Στην ΑΔ, οι πολίτες που έχουν λάβει μια απόφαση με ανεπιθύμητα αποτελέσματα, δεν μπορούν να κατηγορήσουν κάποιους άλλους. Αυτό τους αναγκάζει να αναμετρηθούν με τα κίνητρα που τους οδήγησαν στην απόφαση, να τα αντιμετωπίσουν και έτσι να σπάσουν τον φαύλο κύκλο όπου τα ίδια κίνητρα παράγουν επανειλημμένα τα ίδια ανεπιθύμητα αποτελέσματα.
Η αντικατάσταση της Διακυβέρνησης με Αντιπροσώπους από την Άμεση Δημοκρατία, είναι η λογική - και ιστορική - συνέχεια της αντικατάστασης της Μοναρχίας από το Κοινοβούλιο. Και τα δύο συστήματα αυξάνουν την ελευθερία των πολιτών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ζουν με τις δικές τους αποφάσεις.
Η ΑΔ βαθαίνει την κατανόηση των πολιτών για τα προβλήματα της κοινωνίας. Δεν είναι η Φύση, ο Θεός ή η Ιστορία αυτά που προκαλούν τα προβλήματα των κοινωνιών, αλλά η ομαδική ζωή των ανθρώπων. Οι άνθρωποι, μέχρι να ανακαλύψουν την πηγή των πολιτικών προβλημάτων μέσα τους, δεν θα μπορέσουν να τα ξεπεράσουν και θα τα βρίσκουν διαρκώς μπροστά τους.
Όταν όλοι οι πολίτες αποφασίζουν για όλες τις πολιτικές, για κανένα αποτέλεσμα των αποφάσεών τους δεν θα μπορούν να ρίχνουν την ευθύνη σε άλλους. Αυτοί που έβγαλαν μια απόφαση είναι υπεύθυνοι για τα αποτελέσματά τους και αν αυτή έφερε μια καταστροφή πρέπει να ανακαλύψουν ποιο ήταν το λάθος και γιατί. Ο τρόπος με τον οποίον συμπεριφέρονται οι δικτάτορες, οι πάπες, οι βασιλιάδες ή οι γενικοί γραμματείς δεν είναι ίδιος, γιατί αυτό θα κατάστρεφε την αξιοπιστία τους και θα τερμάτιζε το ρόλο τους ως υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων. Μόνο στην ΑΔ, όπου η απόφαση για μια πολιτική δεν είναι ένας προσωρινός ρόλος αλλά ένα
46
διαρκές δικαίωμα κάθε πολίτη, μπορούν οι άνθρωποι να παραδέχονται τα πολιτικά τους λάθη χωρίς να φοβούνται ότι θα χάσουν το δικαίωμά τους να βγάζουν πολιτικές αποφάσεις. Οι πολίτες που «έκαναν λάθος» δεν χάνουν το δικαίωμά τους να ψηφίζουν και μπορούν να παραδεχτούν - και να επανεξετάσουν - το τι τους έκανε να ψηφίσουν για μια απόφαση που παρήγαγε κακά αποτελέσματα. Καθώς το κάνουν, μπορεί να ανακαλύψουν -και να ξεπεράσουν- τα προηγούμενα κίνητρά τους και να αναπτύξουν νέες ικανότητες και ευαισθησίες.
Συχνά αποδεικνύεται σωστή μια μειοψηφία που έχουν απορριφθεί οι προτάσεις της από μια πλειοψηφία, ενώ η πλειοψηφία αποδεικνύεται λανθασμένη. Οι πλειοψηφίες συχνά σφάλλουν και παράγουν καταστροφές. Αυτό συνέβη στις εκλογές στη ναζιστική Γερμανία το Μάρτη του 1933, όταν το 44% των γερμανών ψηφοφόρων ψήφισε υπέρ των Ναζί, και τα μέλη των Ναζί στο Ράιχσταγκ (Βουλή) με τραμπουκισμούς ενάντια σε εκπροσώπους άλλων κομμάτων ήθελαν να υποστηρίξουν την ψήφιση ενός νόμου που θα καταργούσε όλα τα πολιτικά κόμματα εκτός του ναζιστικού.
Αυτό έδωσε στους ναζί την ελευθερία να πραγματοποιήσουν τις φονικές πολιτικές τους.
Η ΑΔ παρακινεί τους ανθρώπους -περισσότερο απ' ότι οποιοδήποτε άλλο σύστημα- να μάθουν από τα ίδια τους τα λάθη. Το εάν ο κόσμος μαθαίνει από τα λάθη του -ή όχι- αυτό είναι άλλο ζήτημα. Βασιλιάδες, Πρόεδροι, Κομματικοί ηγέτες, Δικτάτορες ή Αντιπρόσωποι συγκαλύπτουν τις αιτίες των καταστροφικών αποφάσεών τους, γιατί αυτό θα μπορούσε να επιφέρει την αντικατάστασή τους από άλλους, αλλά στην ΑΔ αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις δεν μπορούν να αντικατασταθούν, και όμως μπορούν να αντικατασταθούν τα κίνητρά τους για τις καταστροφικές αποφάσεις, ώστε να αποφευχθούν περισσότερες καταστροφές.
Σήμερα, στα πολιτικά συστήματα Διακυβέρνησης με Αντιπροσώπους, οι περισσότεροι πολίτες δεν έχουν τη δικαιοδοσία να αποφασίζουν για οποιαδήποτε πολιτική και -στην καλύτερη περίπτωση- μπορούν να αλλάξουν εκπροσώπους που οι αποφάσεις τους παρήγαγαν καταστροφές, αλλά όχι τα κίνητρα που οδήγησαν σ' αυτές τις αποφάσεις. Οι Γερμανοί που υποστήριξαν τον Χίτλερ θεωρούσαν κακές τις αποφάσεις του μόνο επειδή έχασαν τον πόλεμο, όχι επειδή τον άρχισαν. Αν μπορούσαν να αποφασίσουν επίσης πολιτική μετά την εκλογή του ως ηγέτη, θα τον αντικαθιστούσαν όταν κατάλαβαν ότι οι ναζί έχασαν τον πόλεμο και θα μπορούσαν
47
να έχουν ανακαλύψει τα δικά τους λανθασμένα κίνητρα, αντί να δικα-στούν εκ των υστέρων από αυτούς που τους νίκησαν.
Όταν οι δικτάτορες ανεβαίνουν στην εξουσία, καταστρέφουν όλα τα μέσα για την αποπομπή τους, έτσι αυτοί και μόνο αποφασίζουν για κάθε πολιτική. Μετά το 1933, ο Χίτλερ αποφάσιζε μόνος του όλες τις πολιτικές στη Γερμανία. Συνέχισε τον πόλεμο για μεγάλο διάστημα από τότε που ο ίδιος ο στρατός του - και οι περισσότεροι Γερμανοί- γνώριζαν ότι είχε χαθεί. Αν η Γερμανία ήταν Άμεση Δημοκρατία θα μπορούσε να είχε αποφύγει τον πόλεμο ή να τον είχε σταματήσει και μπορεί ποτέ να μην είχε σκοτώσει εκατομμύρια Εβραίους και άλλες μειοψηφίες. Σε δικτατορίες οι βρόμικες αποφάσεις -και ενέργειες- πρέπει (και μπορούν) να κρύβονται από τον περισσότερο κόσμο ο οποίος θα ήταν αντίθετος. Αυτό είναι αδύ-νατο στην ΑΔ.
Ο,τιδήποτε πρέπει να κρυφτεί από τους περισσότερους πολίτες, σπάνια μπορεί να γίνει πολιτική στην ΑΔ, επειδή η πλειοψηφία σπάνια θα ψηφίσει υπέρ μιας απόφασης που θα σημαίνει ότι πρέπει να κρύψει κάτι από την ίδια.
Μερικοί επικριτές ισχυρίζονται ότι η ΑΔ μπορεί να παράξει το «σύνδρομο του πλήθους» ή «το σύνδρομο του πλειοψηφικού ρεύματος», που θα κάνει τους ανθρώπους να ψηφίζουν το ίδιο με τους γύρω τους, ακόμα και όταν δεν θα το έκαναν αν ήταν μόνοι. Σήμερα η ηλεκτρονική επικοινωνία κάνει τους ανθρώπους ικανούς να παίρνουν ιδιωτικά τις πολιτικές τους αποφάσεις, χώρια από οποιοδήποτε πλήθος. Σήμερα (για πρώτη φορά στην ιστορία) οποιοσδήποτε μπορεί να απευθυνθεί σε εκατομμύρια από το σπίτι του, χωρίς να βρεθεί σε πλήθος. Τα κινητά τηλέφωνα και η διαδραστική τηλεόραση δίνουν την ικανότητα στους ανθρώπους να βλέπουν και ακούνε ιδιωτικά οποιονδήποτε θέλει να απευθυνθεί σ' αυτούς και να ψηφίζουν για πολιτικές με τον ίδιο τρόπο που ήδη ο κόσμος επιλέγει ένα φιλμ στην καλωδιακή τηλεόραση, πατώντας ένα κουμπί από το τηλε-κοντρόλ. Αυτό εξαφανίζει το «σύνδρομο του πλήθους» ή την «κυριαρχία του όχλου» στην πολιτική.
Ο κόσμος δεν χρειάζεται πλέον να είναι μέσα στο πλήθος για να προτείνει πολιτική, να την συζητά ή να την ψηφίζει.
* * *